SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM: BIỆN PHÁP NÂNG CAO KỸ NĂNG NÓI TRƯỚC ĐÁM ĐÔNG CHO TRẺ 5 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG THUYẾT TRÌNH SẢN PHẨM HỌC TẬP TRÊN "SÂN KHẤU MC NHÍ"
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Bối cảnh của đề tài 2
II. Lý do chọn đề tài 2
III. Phạm vi, đối tượng và phương pháp nghiên cứu: 3
IV. Mục đích Nghiên cứu. 4
VI. Giả thiết của Đề tài: 4
VI. Thời gian nghiên cứu: 4
VII. Điểm mới của Đề tài 5
PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở Lý luận. 5
II. Thực trạng: 6
III. Bảng Khảo sát 7
IV. Các Giải pháp. 8
Giải pháp 1. Tổ chức “Sân khấu MC Nhí” gắn với thuyết trình sản phẩm học tập. 8
Giải pháp 2. Rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ nói cho trẻ một cách thường xuyên. 9
Giải pháp 3. Phát triển kỹ năng giao tiếp phi ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo lớn. 10
Giải pháp 4. Tăng cường quyền tự chủ và tạo tâm lý an toàn cho trẻ. 12
Giải pháp 5. Phối hợp với phụ huynh trong rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho trẻ. 12
V. Hiệu quả đạt được. 14
VI. Khả năng ứng dụng và triển khai 16
VII. Ý nghĩa của Biện pháp. 16
PHẦN KẾT LUẬN
I. Bài học Kinh nghiệm.. 17
II. Kiến nghị và đề xuất 18
Chương trình Giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, đặc biệt là Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi, đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển năng lực giao tiếp – ngôn ngữ cho trẻ trước khi vào lớp Một. Theo đó, trẻ cần biết diễn đạt ý kiến bằng lời nói rõ ràng, có trình tự; biết sử dụng giọng nói, ngữ điệu, cử chỉ phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp. Đây là những yêu cầu mang tính định hướng, đòi hỏi giáo viên phải tổ chức các hoạt động giáo dục linh hoạt, tạo nhiều cơ hội cho trẻ được thực hành và trải nghiệm giao tiếp trong môi trường tập thể.
Tuy nhiên, thực tế tại nhiều cơ sở giáo dục mầm non hiện nay cho thấy việc tổ chức các hoạt động rèn luyện kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Các hình thức luyện nói còn mang tính đơn lẻ, thiếu không gian để trẻ thể hiện vai trò chủ động; trẻ ít có cơ hội được trình bày suy nghĩ một cách trọn vẹn trước tập thể. Điều này dẫn đến việc một bộ phận trẻ tuy có nhận thức tốt nhưng chưa mạnh dạn, chưa tự tin khi giao tiếp đông người.
Trước yêu cầu đổi mới giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, việc nghiên cứu và triển khai các biện pháp sư phạm phù hợp nhằm nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi là vấn đề mang tính cấp thiết, phù hợp với định hướng chung của ngành giáo dục mầm non hiện nay.
II. Lý do chọn đề tài
Từ thực tiễn trực tiếp giảng dạy, tôi nhận thấy rõ sự khác biệt giữa khả năng nhận thức và khả năng thể hiện của trẻ. Nhiều trẻ hiểu nội dung bài học, có ý tưởng sáng tạo, song khi được mời trình bày trước tập thể lại tỏ ra lúng túng, rụt rè; giọng nói nhỏ, diễn đạt ngắt quãng, thiếu mạch lạc. Một số trẻ chỉ lặp lại nội dung theo gợi ý của giáo viên, chưa biết cách sắp xếp ý tưởng hay bày tỏ quan điểm cá nhân. Thực trạng này nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến sự tự tin, khả năng giao tiếp và tâm thế sẵn sàng vào lớp Một của trẻ.
Từ những trăn trở đó, tôi mong muốn tìm kiếm một hình thức tổ chức hoạt động vừa phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý trẻ 5 tuổi, vừa tạo được hứng thú, động lực để trẻ chủ động nói và dám nói trước tập thể. Qua quá trình nghiên cứu và thử nghiệm, tôi nhận thấy hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên “Sân khấu MC Nhí” là một hướng tiếp cận phù hợp, có tính khả thi cao trong thực tiễn giáo dục mầm non.
“Sân khấu MC Nhí” được xây dựng như một không gian sư phạm gần gũi, nơi trẻ được giới thiệu, chia sẻ và trình bày về sản phẩm do chính mình tạo ra. Thông qua đó, trẻ không chỉ rèn luyện kỹ năng nói trước đám đông mà còn được phát triển tư duy trình bày, khả năng làm chủ cảm xúc, ngôn ngữ cơ thể và kỹ năng tương tác với người nghe. Trẻ được nói bằng sự tự nguyện, hào hứng và niềm tự hào về sản phẩm của bản thân, thay vì nói theo yêu cầu mang tính áp đặt.
Bên cạnh việc hình thành sự tự tin, hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập còn giúp trẻ từng bước phát triển tư duy logic, biết sắp xếp nội dung, lựa chọn từ ngữ phù hợp và giải thích ý tưởng của mình một cách rõ ràng. Qua quá trình giao lưu, đặt câu hỏi và phản hồi trên sân khấu, trẻ được rèn luyện khả năng phản xạ giao tiếp, xử lý tình huống và bước đầu bộc lộ năng lực dẫn dắt tập thể.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên ‘Sân khấu MC Nhí’” với mong muốn góp phần đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp cho trẻ, đồng thời chuẩn bị cho trẻ tâm thế vững vàng, tự tin trước khi bước vào bậc Tiểu học.
III. Phạm vi, đối tượng và phương pháp nghiên cứu:
1.Phạm vi nghiên cứu:
- Trường mầm non nơi tôi đang công tác
2. Đối tượng nghiên cứu:
- Trẻ mẫu giáo 5 tuổi lớp tôi phụ trách.
3. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra.
- Phương pháp quan sát, so sánh.
- Phương pháp thực hành trải nghiệm.
- Phương pháp đánh giá kết quả..
Về mặt tâm sinh lý, trẻ 5 tuổi đã có vốn từ tương đối phong phú, khả năng ghi nhớ có chủ định, tư duy trực quan – hình tượng phát triển mạnh và bước đầu hình thành tư duy logic đơn giản. Trẻ có thể kể lại sự việc, diễn đạt suy nghĩ cá nhân và thể hiện cảm xúc thông qua lời nói, cử chỉ, nét mặt. Đây là tiền đề thuận lợi để triển khai biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông thông qua các hoạt động giao tiếp và thuyết trình mang tính trải nghiệm.
Cơ sở lý luận của đề tài được xây dựng bám sát các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đặc biệt là Thông tư số 01/VBHN-BGDĐT (Chương trình Giáo dục mầm non) và quyết định 4222/QĐ-BGDĐT (Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi), trong đó nhấn mạnh yêu cầu phát triển ngôn ngữ, tình cảm - kỹ năng xã hội, lấy trẻ làm trung tâm và tăng cường hoạt động trải nghiệm. Bộ chuẩn cũng quy định rõ các tiêu chí như: Diễn tả hiểu biết của bản thân bằng những cách khác nhau; trẻ biết kể rõ ràng, có trình tự; biết điều chỉnh giọng nói; thể hiện cảm xúc qua nét mặt, cử chỉ; mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp.
Trên cơ sở đó, sáng kiến “Biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên ‘Sân khấu MC Nhí’” được xây dựng nhằm cụ thể hóa các mục tiêu giáo dục mầm non bằng hoạt động thực tiễn. Thông qua việc cho trẻ thuyết trình về chính sản phẩm học tập của mình trong môi trường sân khấu thân thiện, tích cực, trẻ được tăng cường quyền tự chủ, rèn luyện sự tự tin, kỹ năng giao tiếp và tư duy trình bày một cách bền vững, hiệu quả.
Từ thực trạng trên, việc áp dụng biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên “Sân khấu MC Nhí” là hết sức cần thiết, nhằm tạo môi trường để trẻ được nói, được thể hiện và được rèn luyện sự tự tin một cách thường xuyên, có định hướng.
*Thuận lợi:
- Nhà trường quan tâm đến đổi mới phương pháp giáo dục, khuyến khích các hoạt động trải nghiệm cho trẻ.
- Trẻ 5 tuổi có nhu cầu thể hiện bản thân, hứng thú với các hoạt động sân khấu, đóng vai, thuyết trình.
- Phụ huynh ngày càng quan tâm đến việc rèn kỹ năng giao tiếp và sự tự tin cho con em mình.
* Khó khăn:
- Một số trẻ còn nhút nhát, tâm lý e dè, ngại nói trước đám đông.
- Thời lượng tổ chức hoạt động thuyết trình trong chương trình học còn hạn chế.
- Sự phối hợp rèn luyện kỹ năng nói cho trẻ giữa gia đình và nhà trường chưa thật sự đồng đều.
Những thuận lợi và khó khăn trên vừa là cơ sở thực tiễn, vừa đặt ra yêu cầu cần có biện pháp sư phạm phù hợp, sáng tạo, trong đó hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên “Sân khấu MC Nhí” đóng vai trò trung tâm, giúp trẻ từng bước làm chủ lời nói, cảm xúc và tự tin giao tiếp trước đám đông.
Kết quả cho thấy, thách thức lớn nhất nằm ở kỹ năng tương tác và xử lý tình huống và tính logic nội dung. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho sự cần thiết phải triển khai Khung chương trình "Sân khấu MC Nhí".
Trước hết, tôi lồng ghép các bài tập rèn luyện ngôn ngữ nói vào các hoạt động học, hoạt động chơi, sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Nội dung rèn luyện tập trung vào những kỹ năng cơ bản như: luyện phát âm rõ tiếng, rõ từ; luyện hơi thở khi nói; kỹ năng ngắt nghỉ câu; điều chỉnh tốc độ nói, tránh nói quá nhanh hoặc quá nhỏ. Thông qua việc luyện tập thường xuyên, trẻ dần hình thành thói quen nói to, rõ ràng và mạch lạc.
Đặc biệt, trước mỗi lần trẻ tham gia thuyết trình trên “Sân khấu MC Nhí”, tôi tổ chức cho trẻ khởi động giọng nói bằng các trò chơi và bài tập đơn giản, nhẹ nhàng như: thổi bóng, hít thở sâu, đọc các câu ngắn, nói theo nhịp tay hoặc theo nhịp vỗ của cô. Những hoạt động này giúp trẻ làm quen với việc điều tiết hơi thở, mở giọng, giảm căng thẳng và chuẩn bị tâm thế sẵn sàng khi đứng trước tập thể.
Trong quá trình hướng dẫn, tôi thường xuyên đưa ra những chỉ dẫn cụ thể, dễ hiểu cho trẻ như: “Chúng mình cùng hít sâu bằng mũi, sau đó thở ra nhẹ nhàng bằng miệng nhé.”; “Khi con nói xong một ý, con dừng lại một chút rồi hãy nói tiếp.” Khi nhận thấy trẻ nói quá nhanh hoặc quá nhỏ, tôi nhẹ nhàng nhắc nhở: “Con nói chậm lại một chút để các bạn nghe rõ hơn nhé.” Việc nhắc nhở kịp thời, nhẹ nhàng giúp trẻ không bị áp lực mà vẫn điều chỉnh được cách nói của mình.
Trẻ thuyết trình về sản phẩm của nhóm mình
Sau một thời gian áp dụng giải pháp, tôi nhận thấy kỹ năng ngôn ngữ nói của trẻ có sự tiến bộ rõ rệt. Trẻ nói to hơn, rõ ràng hơn, phát âm tròn vành, rõ chữ; biết ngắt nghỉ câu hợp lý nên lời nói trở nên mạch lạc, dễ hiểu. Khi trình bày trước tập thể, trẻ tự tin hơn, không còn vội vàng, lúng túng như trước. Giải pháp này đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng kỹ năng giao tiếp, tạo nền tảng vững chắc cho trẻ khi tham gia các hoạt động nói trước đám đông.
Trước hết, tôi xác định rõ mục tiêu của giải pháp là giúp trẻ hình thành phong thái tự tin khi nói trước đám đông; biết sử dụng tư thế đứng, ánh mắt, nét mặt và cử chỉ phù hợp; hạn chế các biểu hiện rụt rè, lo lắng; đồng thời nâng cao hiệu quả giao tiếp của trẻ trong các hoạt động học tập và sinh hoạt hằng ngày.
Trong quá trình thực hiện, tôi tập trung rèn luyện cho trẻ từng yếu tố của giao tiếp phi ngôn ngữ. Về tư thế đứng, trẻ được hướng dẫn đứng thẳng người, hai chân đứng vững, không lắc lư, không khom lưng hay cúi đầu. Tôi thường xuyên nhắc trẻ giữ tư thế thoải mái, tự nhiên để tạo cảm giác vững vàng và tự tin khi trình bày.
Bên cạnh đó, tôi chú trọng rèn luyện cho trẻ kỹ năng giao tiếp bằng ánh mắt. Trẻ được hướng dẫn nhìn về phía người nghe, biết quan sát cô giáo và các bạn khi nói, tránh nhìn xuống sàn hoặc quay mặt đi chỗ khác. Tôi khuyến khích trẻ nhìn lần lượt các nhóm bạn trong lớp để tạo sự kết nối và thể hiện sự mạnh dạn khi giao tiếp.
Về biểu cảm khuôn mặt, tôi giúp trẻ hiểu rằng nét mặt cũng là một cách thể hiện cảm xúc và nội dung lời nói. Trẻ được khuyến khích mỉm cười khi chào hỏi, thể hiện nét mặt vui vẻ, tự nhiên khi giới thiệu sản phẩm hoặc kể chuyện. Tôi nhẹ nhàng nhắc nhở trẻ tránh biểu hiện căng thẳng, lo lắng khi đứng trước tập thể. Ngoài ra, tôi còn hướng dẫn trẻ sử dụng cử chỉ, điệu bộ đơn giản, phù hợp. Trẻ được tập các động tác tay tự nhiên như chỉ vào đồ vật đang giới thiệu, dang tay khi chào hỏi; đồng thời được nhắc nhở không khoanh tay, không giấu tay, không vung tay quá mức hoặc có những cử chỉ thừa gây mất tập trung cho người nghe.
Để giúp trẻ dễ dàng tiếp thu, tôi thường xuyên làm mẫu trực tiếp trong các giờ học và hoạt động trải nghiệm. Sau khi quan sát cô làm mẫu, trẻ được luyện tập trước gương theo cá nhân hoặc nhóm nhỏ. Thông qua việc quan sát hình ảnh của chính mình trong gương, trẻ dần nhận biết được tư thế, nét mặt và cử chỉ của bản thân, từ đó điều chỉnh cho phù hợp. Tôi luôn theo dõi, động viên và uốn nắn kịp thời, giúp trẻ từng bước hình thành thói quen giao tiếp tích cực.
Ví dụ, trong hoạt động thuyết trình sản phẩm, tôi đứng mẫu trước lớp và vừa nói vừa minh họa: “Khi giới thiệu sản phẩm, cô đứng thẳng, nhìn các bạn và mỉm cười.” Sau đó, tôi cho trẻ thực hành trước gương và nhẹ nhàng hướng dẫn: “Con hãy đứng thẳng người, nhìn vào gương và cười nhẹ khi nói nhé.” Qua nhiều lần luyện tập, trẻ dần trở nên tự tin và tự nhiên hơn khi trình bày trước tập thể.
Sau một thời gian áp dụng giải pháp, hiệu quả đạt được rất rõ rệt. Trẻ giảm hẳn các biểu hiện thiếu tự tin như rung chân, cúi đầu, đứng không vững khi nói. Phong thái trình bày của trẻ trở nên bình tĩnh, tự tin và chủ động hơn. Trẻ biết kết hợp lời nói với ánh mắt, nét mặt và cử chỉ phù hợp, giúp bài trình bày sinh động, hấp dẫn và cuốn hút người nghe. Qua đó, kỹ năng giao tiếp của trẻ được nâng cao, góp phần phát triển toàn diện về ngôn ngữ, cảm xúc và kỹ năng xã hội.
Trước hết, tôi tạo điều kiện để trẻ được tự chủ trong quá trình thuyết trình. Trẻ được tự lựa chọn sản phẩm mà mình yêu thích để giới thiệu, có thể là tranh vẽ, mô hình, sản phẩm tạo hình hoặc đồ dùng tự làm. Bên cạnh đó, trẻ được tự lựa chọn cách trình bày phù hợp với khả năng của bản thân, không bị áp đặt khuôn mẫu hay nội dung cứng nhắc. Tôi tuyệt đối không ép buộc trẻ phải nói theo một cách giống nhau, không so sánh trẻ với bạn khác và không chê trách khi trẻ còn lúng túng. Trong quá trình trẻ trình bày, khi trẻ nói sai, nói chưa rõ hoặc quên lời, tôi không phê bình hay ngắt lời trẻ mà luôn động viên, hỗ trợ kịp thời bằng những câu gợi mở nhẹ nhàng. Điều này giúp trẻ cảm thấy được tôn trọng, an tâm và có thêm động lực để tiếp tục trình bày.
Ví dụ, khi trẻ đang thuyết trình nhưng quên nội dung, tôi nhẹ nhàng động viên: “Con cứ bình tĩnh nhé, con đang nói đến phần nào nhỉ?” hoặc “Cô và các bạn đang lắng nghe con, con cứ từ từ nói tiếp.” Sự hỗ trợ đúng lúc giúp trẻ lấy lại bình tĩnh và tiếp tục trình bày mà không cảm thấy áp lực hay xấu hổ.
Sau khi áp dụng giải pháp, tôi nhận thấy tâm lý của trẻ có sự thay đổi tích cực rõ rệt. Trẻ giảm hẳn sự lo lắng, sợ sai khi nói trước tập thể; mạnh dạn hơn trong việc thể hiện suy nghĩ và ý tưởng cá nhân. Dần dần, trẻ hình thành được sự tự tin từ bên trong và có tâm thế tích cực khi giao tiếp. Giải pháp này không chỉ giúp trẻ nói tốt hơn mà còn góp phần quan trọng trong việc phát triển cảm xúc, kỹ năng xã hội và nhân cách cho trẻ.
“Sân khấu MC Nhí” được tôi thiết kế với hình thức đơn giản, gần gũi, phù hợp với điều kiện lớp học như: một tấm thảm đứng làm sân khấu, micro đồ chơi, phông nền nhỏ, bảng tên MC. Không gian này được sử dụng linh hoạt và thường xuyên trong các hoạt động học cũng như hoạt động góc, tạo cho trẻ cảm giác quen thuộc và thoải mái khi tham gia.
Tôi tổ chức cho trẻ thuyết trình về chính sản phẩm học tập của mình, bao gồm: tranh vẽ, mô hình, sản phẩm tạo hình, đồ dùng tự tạo… Khi thuyết trình, trẻ không bị áp đặt nội dung mà được trình bày theo trình tự gợi mở, phù hợp với khả năng nhận thức, thông qua các câu hỏi định hướng như: Con làm sản phẩm gì? Con làm bằng cách nào? Con thích chi tiết nào nhất? Vì sao? Việc được nói về sản phẩm do chính mình làm ra giúp trẻ dễ diễn đạt, không phải học thuộc lòng, từ đó khuyến khích trẻ sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên, mạch lạc và chân thật.
Ví dụ, trong hoạt động tạo hình “Ngôi nhà của bé”, sau khi trẻ hoàn thành sản phẩm, tôi mời từng trẻ lên tham gia “Sân khấu MC Nhí”. Một trẻ giới thiệu: “Con tên là Minh Anh. Đây là ngôi nhà của con. Con dùng bút sáp để tô mái nhà màu đỏ. Con thích nhất là cửa sổ vì nhà con có nhiều ánh sáng và rất đẹp.” Trong quá trình trẻ trình bày, tôi nhẹ nhàng gợi mở và hỗ trợ: “Con có thể nói to hơn một chút không?”; “Con đứng thẳng người và nhìn các bạn nhé!”
Sau khi áp dụng giải pháp, tôi nhận thấy trẻ được nói về những nội dung quen thuộc nên diễn đạt tự nhiên hơn, mạch lạc hơn; tình trạng nói lí nhí, rụt rè giảm rõ rệt. Khả năng trình bày có trình tự của trẻ được cải thiện rõ ràng. Trẻ tỏ ra hào hứng, mong chờ đến lượt được lên sân khấu, từ đó sự tự tin khi nói trước đám đông được nâng cao, góp phần phát triển kỹ năng giao tiếp và ngôn ngữ cho trẻ một cách hiệu quả.
Trẻ thuyết trình về ngôi nhà
Trước hết, tôi chủ động trao đổi với phụ huynh về mục tiêu, ý nghĩa và cách tổ chức hoạt động “Sân khấu MC Nhí”, giúp phụ huynh hiểu rõ đây không chỉ là một hoạt động vui chơi mà còn là hình thức giáo dục giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, sự tự tin và kỹ năng giao tiếp. Thông qua các buổi họp phụ huynh, trao đổi trực tiếp hoặc nhóm liên lạc, tôi hướng dẫn phụ huynh một số cách hỗ trợ trẻ tại nhà.
Cụ thể, tôi khuyến khích phụ huynh tạo nhiều cơ hội để trẻ được nói và được thể hiện suy nghĩ của mình, như: cho trẻ kể lại các hoạt động trong ngày ở lớp, kể về sản phẩm đã thuyết trình trên “Sân khấu MC Nhí” hoặc chia sẻ những điều trẻ yêu thích. Khi trẻ nói, phụ huynh cần chú ý lắng nghe, không ngắt lời, không thúc ép trẻ nói nhanh hay nói đúng ngay từ đầu. Thay vào đó, phụ huynh nên khích lệ, động viên tinh thần, tránh sửa lỗi một cách gay gắt để trẻ không cảm thấy áp lực hay sợ sai.
Ví dụ, tôi gợi ý phụ huynh có thể trò chuyện với trẻ bằng những câu hỏi gần gũi như: “Hôm nay con đã giới thiệu gì trên Sân khấu MC Nhí?”; “Con thích nhất điều gì khi được lên sân khấu?” Những câu hỏi mở này giúp trẻ dễ dàng kể lại sự việc, rèn khả năng diễn đạt và tăng sự tự tin khi giao tiếp.
Trao đổi thường xuyên với phụ huynh
Sau khi áp dụng giải pháp phối hợp với phụ huynh, tôi nhận thấy trẻ được luyện nói không chỉ ở trường mà còn ở gia đình, tạo sự liên tục trong quá trình rèn kỹ năng giao tiếp. Sự tự tin của trẻ được củng cố từng ngày thông qua sự động viên, khích lệ từ cả cô giáo và cha mẹ. Đồng thời, mối quan hệ phối hợp giữa gia đình và nhà trường trở nên chặt chẽ hơn, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục và hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện
1. Đối với trẻ
BẢNG KHẢO SÁT SAU KHI ÁP DỤNG BIỆN PHÁP
Qua khảo sát trước và sau khi áp dụng biện pháp, tôi nhận thấy việc sử dụng các giải pháp trên đã mang lại hiệu quả cao đối với trẻ.
- Chất lượng ngôn ngữ nói của trẻ được nâng cao rõ rệt. Hầu hết trẻ đã biết nói to, rõ ràng, tròn vành, rõ chữ; biết điều chỉnh tốc độ nói phù hợp, ngắt nghỉ câu hợp lý khi trình bày. Khả năng diễn đạt của trẻ mạch lạc hơn, nội dung nói rõ ý, dễ nghe, dễ hiểu, hạn chế tình trạng nói lí nhí, nói ngắt quãng hoặc nói thiếu ý như trước.
- Phong thái tự tin của trẻ được hình thành và củng cố. Tỷ lệ trẻ có biểu hiện lo lắng, bối rối khi đứng trước tập thể như rung chân, cúi đầu, né tránh ánh nhìn giảm đáng kể. Trẻ biết đứng thẳng người, giữ ánh mắt giao tiếp, thể hiện thái độ bình tĩnh, tự tin và chủ động khi tham gia “Sân khấu MC Nhí”. Nhiều trẻ trước đây rụt rè, ít nói đã mạnh dạn xung phong lên trình bày trước lớp.
- Tư duy logic và khả năng trình bày của trẻ được phát triển. Trẻ không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu tên sản phẩm mà còn biết trình bày quy trình thực hiện, nêu được mục đích sáng tạo và lý do lựa chọn các chi tiết trong sản phẩm của mình. Từ chỗ chỉ kể lại đơn thuần, trẻ đã biết sắp xếp ý tưởng theo trình tự hợp lý, trình bày có mở đầu, nội dung và kết thúc rõ ràng.
Kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống của trẻ tiến bộ rõ rệt. Trẻ dần thoát khỏi sự phụ thuộc vào kịch bản có sẵn, biết lắng nghe câu hỏi, phản hồi một cách tự nhiên và tự tin trao đổi với bạn bè, cô giáo. Khả năng giao tiếp hai chiều được cải thiện, giúp trẻ mạnh dạn hơn trong các tình huống giao tiếp hằng ngày, hình thành nền tảng kỹ năng xã hội cần thiết cho giai đoạn học tập tiếp theo.
2. Đối với giáo viên:
Việc thực hiện các biện pháp trên giúp tôi nâng cao nhận thức về vai trò của việc rèn kỹ năng giao tiếp, nói trước tập thể cho trẻ mầm non. Tôi chủ động hơn trong việc đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động, chú trọng lấy trẻ làm trung tâm, tạo môi trường học tập thân thiện, an toàn và khuyến khích trẻ thể hiện bản thân. Qua quá trình thực hiện, năng lực tổ chức hoạt động, kỹ năng quan sát, hướng dẫn, động viên và hỗ trợ trẻ của tôi được nâng cao rõ rệt.
3. Đối với phụ huynh
Phụ huynh hiểu rõ hơn về mục tiêu, ý nghĩa của hoạt động “Sân khấu MC Nhí” cũng như tầm quan trọng của việc rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho trẻ. Nhiều phụ huynh đã tích cực phối hợp với giáo viên, tạo điều kiện cho trẻ được nói, được chia sẻ và thể hiện suy nghĩ tại gia đình. Sự đồng hành của phụ huynh góp phần củng cố sự tự tin cho trẻ, tạo nên sự thống nhất giữa gia đình và nhà trường trong quá trình giáo dục.
4. Đánh giá chung
Nhìn chung, các biện pháp được áp dụng đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phát triển ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo lớn. Trẻ tự tin hơn, mạnh dạn hơn khi nói trước tập thể; giáo viên chủ động, linh hoạt trong tổ chức hoạt động; phụ huynh đồng thuận và tích cực phối hợp. Đây là tiền đề quan trọng giúp trẻ sẵn sàng tâm thế bước vào bậc tiểu học và phát triển toàn diện về nhân cách.
Các biện pháp trong đề tài chú trọng phát triển cả ngôn ngữ nói và ngôn ngữ cơ thể, giúp trẻ hiểu rằng giao tiếp không chỉ là lời nói mà còn là tư thế, ánh mắt, nét mặt và cử chỉ. Trẻ được rèn luyện giọng nói to, rõ ràng, có ngữ điệu truyền cảm; đồng thời biết sử dụng ngôn ngữ cơ thể phù hợp để tăng sức thuyết phục khi trình bày. Nhờ đó, trẻ từng bước hình thành phong thái tự tin, khả năng chinh phục người nghe và giao tiếp hiệu quả trước đám đông.
- Tăng cường tương tác là bàn đạp phát triển tư duy và kỹ năng xử lý tình huống. Việc thiết kế phần hỏi – đáp sau thuyết trình là yếu tố quan trọng giúp trẻ thoát khỏi thói quen phụ thuộc vào kịch bản có sẵn. Thông qua quá trình trả lời câu hỏi của cô và bạn, trẻ được rèn luyện tư duy phản xạ, khả năng lắng nghe, phân tích và diễn đạt lại suy nghĩ của mình. Đây là cách hiệu quả để phát triển tư duy logic, khả năng xử lý tình huống và giao tiếp linh hoạt cho trẻ..
1. Đối với giáo viên
Giáo viên cần chủ động đổi mới phương pháp tổ chức các hoạt động giáo dục, tăng cường tạo cơ hội cho trẻ được nói, được thể hiện suy nghĩ và cảm xúc cá nhân trong mọi hoạt động học tập và sinh hoạt.
Thường xuyên rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho trẻ thông qua các hoạt động đa dạng như: thuyết trình sản phẩm, kể chuyện, giao lưu tập thể, hoạt động trải nghiệm.
Luôn tôn trọng sự khác biệt của từng trẻ, động viên, khích lệ kịp thời; tránh áp đặt, so sánh hoặc gây áp lực khiến trẻ lo lắng, sợ sai khi giao tiếp.
Chủ động phối hợp với phụ huynh trong việc rèn kỹ năng ngôn ngữ và giao tiếp cho trẻ, thống nhất cách hỗ trợ trẻ giữa gia đình và nhà trường.
2. Đối với nhà trường
Nhà trường cần quan tâm hơn nữa đến việc đầu tư, bổ sung cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ các hoạt động giáo dục phát triển ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp cho trẻ, như: không gian sinh hoạt chung, sân khấu nhỏ, micro đồ chơi, phông nền, bảng tên, đồ dùng trực quan.
Tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp tập huấn, sinh hoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp giáo dục, phát triển kỹ năng mềm và kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non.
Khuyến khích, động viên giáo viên mạnh dạn áp dụng các mô hình, sáng kiến mới vào thực tiễn giảng dạy; kịp thời biểu dương, nhân rộng những cách làm hiệu quả.
Tăng cường các hoạt động giao lưu, sân chơi, hội thi để trẻ có nhiều cơ hội được thể hiện bản thân và rèn luyện sự tự tin.
3. Đối với địa phương
Đề nghị các cấp lãnh đạo địa phương quan tâm hơn nữa đến công tác đầu tư cơ sở vật chất cho giáo dục mầm non, đặc biệt là các trang thiết bị phục vụ hoạt động trải nghiệm, kỹ năng sống và kỹ năng giao tiếp cho trẻ.
Hỗ trợ kinh phí, tạo điều kiện nâng cấp, bổ sung trang thiết bị, đồ dùng dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay.
Tăng cường phối hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể tại địa phương với nhà trường trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm, giao lưu, giúp trẻ có môi trường thực tế để rèn luyện kỹ năng giao tiếp.
Trên đây là “Biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên "sân khấu mc nhí"” mà bản thân tôi đã tiến hành thử nghiệm và mang lại một số kết quả khả quan. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của Hội đồng khoa học cấp trên để biện pháp của tôi được hoàn thiện hơn và có thể được áp dụng rộng rãi trong các trường mầm non.
Tôi xin chân thành cảm ơn!./.
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Bối cảnh của đề tài 2
II. Lý do chọn đề tài 2
III. Phạm vi, đối tượng và phương pháp nghiên cứu: 3
IV. Mục đích Nghiên cứu. 4
VI. Giả thiết của Đề tài: 4
VI. Thời gian nghiên cứu: 4
VII. Điểm mới của Đề tài 5
PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở Lý luận. 5
II. Thực trạng: 6
III. Bảng Khảo sát 7
IV. Các Giải pháp. 8
Giải pháp 1. Tổ chức “Sân khấu MC Nhí” gắn với thuyết trình sản phẩm học tập. 8
Giải pháp 2. Rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ nói cho trẻ một cách thường xuyên. 9
Giải pháp 3. Phát triển kỹ năng giao tiếp phi ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo lớn. 10
Giải pháp 4. Tăng cường quyền tự chủ và tạo tâm lý an toàn cho trẻ. 12
Giải pháp 5. Phối hợp với phụ huynh trong rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho trẻ. 12
V. Hiệu quả đạt được. 14
VI. Khả năng ứng dụng và triển khai 16
VII. Ý nghĩa của Biện pháp. 16
PHẦN KẾT LUẬN
I. Bài học Kinh nghiệm.. 17
II. Kiến nghị và đề xuất 18
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Bối cảnh của đề tài
Trong xu thế phát triển của xã hội hiện đại và hội nhập, yêu cầu đối với con người không chỉ dừng lại ở việc tiếp thu tri thức mà ngày càng chú trọng đến các kỹ năng mềm, đặc biệt là năng lực giao tiếp và khả năng tự tin thể hiện bản thân trước tập thể. Kỹ năng nói trước đám đông đã trở thành một trong những năng lực quan trọng, góp phần quyết định hiệu quả học tập, khả năng làm việc nhóm và sự thích ứng xã hội của mỗi cá nhân. Việc hình thành kỹ năng này ngay từ lứa tuổi mầm non được xem là bước chuẩn bị nền tảng, mang ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển toàn diện của trẻ.Chương trình Giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, đặc biệt là Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi, đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển năng lực giao tiếp – ngôn ngữ cho trẻ trước khi vào lớp Một. Theo đó, trẻ cần biết diễn đạt ý kiến bằng lời nói rõ ràng, có trình tự; biết sử dụng giọng nói, ngữ điệu, cử chỉ phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp. Đây là những yêu cầu mang tính định hướng, đòi hỏi giáo viên phải tổ chức các hoạt động giáo dục linh hoạt, tạo nhiều cơ hội cho trẻ được thực hành và trải nghiệm giao tiếp trong môi trường tập thể.
Tuy nhiên, thực tế tại nhiều cơ sở giáo dục mầm non hiện nay cho thấy việc tổ chức các hoạt động rèn luyện kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Các hình thức luyện nói còn mang tính đơn lẻ, thiếu không gian để trẻ thể hiện vai trò chủ động; trẻ ít có cơ hội được trình bày suy nghĩ một cách trọn vẹn trước tập thể. Điều này dẫn đến việc một bộ phận trẻ tuy có nhận thức tốt nhưng chưa mạnh dạn, chưa tự tin khi giao tiếp đông người.
Trước yêu cầu đổi mới giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, việc nghiên cứu và triển khai các biện pháp sư phạm phù hợp nhằm nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi là vấn đề mang tính cấp thiết, phù hợp với định hướng chung của ngành giáo dục mầm non hiện nay.
II. Lý do chọn đề tài
Từ thực tiễn trực tiếp giảng dạy, tôi nhận thấy rõ sự khác biệt giữa khả năng nhận thức và khả năng thể hiện của trẻ. Nhiều trẻ hiểu nội dung bài học, có ý tưởng sáng tạo, song khi được mời trình bày trước tập thể lại tỏ ra lúng túng, rụt rè; giọng nói nhỏ, diễn đạt ngắt quãng, thiếu mạch lạc. Một số trẻ chỉ lặp lại nội dung theo gợi ý của giáo viên, chưa biết cách sắp xếp ý tưởng hay bày tỏ quan điểm cá nhân. Thực trạng này nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến sự tự tin, khả năng giao tiếp và tâm thế sẵn sàng vào lớp Một của trẻ.
Từ những trăn trở đó, tôi mong muốn tìm kiếm một hình thức tổ chức hoạt động vừa phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý trẻ 5 tuổi, vừa tạo được hứng thú, động lực để trẻ chủ động nói và dám nói trước tập thể. Qua quá trình nghiên cứu và thử nghiệm, tôi nhận thấy hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên “Sân khấu MC Nhí” là một hướng tiếp cận phù hợp, có tính khả thi cao trong thực tiễn giáo dục mầm non.
“Sân khấu MC Nhí” được xây dựng như một không gian sư phạm gần gũi, nơi trẻ được giới thiệu, chia sẻ và trình bày về sản phẩm do chính mình tạo ra. Thông qua đó, trẻ không chỉ rèn luyện kỹ năng nói trước đám đông mà còn được phát triển tư duy trình bày, khả năng làm chủ cảm xúc, ngôn ngữ cơ thể và kỹ năng tương tác với người nghe. Trẻ được nói bằng sự tự nguyện, hào hứng và niềm tự hào về sản phẩm của bản thân, thay vì nói theo yêu cầu mang tính áp đặt.
Bên cạnh việc hình thành sự tự tin, hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập còn giúp trẻ từng bước phát triển tư duy logic, biết sắp xếp nội dung, lựa chọn từ ngữ phù hợp và giải thích ý tưởng của mình một cách rõ ràng. Qua quá trình giao lưu, đặt câu hỏi và phản hồi trên sân khấu, trẻ được rèn luyện khả năng phản xạ giao tiếp, xử lý tình huống và bước đầu bộc lộ năng lực dẫn dắt tập thể.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên ‘Sân khấu MC Nhí’” với mong muốn góp phần đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp cho trẻ, đồng thời chuẩn bị cho trẻ tâm thế vững vàng, tự tin trước khi bước vào bậc Tiểu học.
III. Phạm vi, đối tượng và phương pháp nghiên cứu:
1.Phạm vi nghiên cứu:
- Trường mầm non nơi tôi đang công tác
2. Đối tượng nghiên cứu:
- Trẻ mẫu giáo 5 tuổi lớp tôi phụ trách.
3. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra.
- Phương pháp quan sát, so sánh.
- Phương pháp thực hành trải nghiệm.
- Phương pháp đánh giá kết quả..
IV. Mục đích Nghiên cứu
Mục đích của đề tài là xây dựng và áp dụng các biện pháp sư phạm nhằm nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên “Sân khấu MC Nhí”, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi mầm non; qua đó góp phần phát triển năng lực giao tiếp, sự tự tin và khả năng thể hiện bản thân cho trẻ trước khi vào Tiểu học. Cụ thể, đề tài hướng tới các mục tiêu sau:
- Phát triển kỹ năng ngôn ngữ nói: Giúp trẻ nói to, rõ ràng, mạch lạc, biết ngắt nghỉ hợp lý, sử dụng ngữ điệu phù hợp khi thuyết trình và giới thiệu sản phẩm học tập trước tập thể.
- Rèn luyện kỹ năng giao tiếp phi ngôn ngữ: Hình thành tư thế, phong thái tự tin; biết sử dụng ánh mắt, nét mặt và cử chỉ tay cơ bản để minh họa, làm cho nội dung trình bày sinh động, hiệu quả.
- Bồi dưỡng sự tự tin cho trẻ: Giúp trẻ giảm rụt rè, lo lắng khi nói trước đám đông thông qua môi trường “Sân khấu MC Nhí” thân thiện, khích
VI. Giả thiết của Đề tài:
Tôi đặt ra giả thuyết nghiên cứu mang tính đổi mới rằng: nếu áp dụng đồng bộ các biện pháp rèn luyện về ngôn ngữ nói và ngôn ngữ cơ thể cho trẻ 5 tuổi, đồng thời tổ chức hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên mô hình “Sân khấu MC Nhí” theo nguyên tắc tăng cường quyền tự chủ của trẻ và có sự hỗ trợ tâm lý kịp thời, phù hợp của giáo viên, thì năng lực nói trước đám đông của trẻ sẽ được nâng cao rõ rệt.
Trẻ sẽ mạnh dạn trình bày ý tưởng, nói to, rõ ràng, mạch lạc, có trình tự, từng bước khắc phục các hạn chế thường gặp như nói lí nhí, nói quá nhanh hoặc phụ thuộc vào kịch bản có sẵn. Bên cạnh đó, trẻ giảm dần sự lo lắng, rụt rè khi đứng trước tập thể, hình thành phong thái tự tin, bình tĩnh trong giao tiếp; đồng thời phát triển tư duy logic, phản xạ ngôn ngữ và khả năng xử lý tình huống linh hoạt thông qua quá trình thuyết trình, trao đổi và tương tác, qua đó đáp ứng mục tiêu phát triển ngôn ngữ theo bộ chuẩn trẻ 5 tuổi và chuẩn bị tốt tâm thế sẵn sàng vào lớp một.
VI. Thời gian nghiên cứu:
Từ tháng 9 năm 2024 đến tháng 12 năm 2025VII. Điểm mới của Đề tài
Điểm mới nổi bật của đề tài là xây dựng mô hình “Sân khấu MC Nhí” theo hướng giáo dục giao tiếp toàn diện, trong đó tích hợp rèn luyện ngôn ngữ nói, ngôn ngữ cơ thể, tăng cường quyền tự chủ của trẻ và phát triển tư duy logic, thay vì chỉ dừng lại ở kỹ năng nói hay dẫn chương trình đơn thuần.
Thứ nhất, đổi mới nội dung thuyết trình khi gắn trực tiếp với sản phẩm học tập do chính trẻ tạo ra. Trẻ được trình bày về quá trình, ý tưởng và ý nghĩa sản phẩm, qua đó hình thành khả năng sắp xếp ý tưởng mạch lạc, tư duy logic và phản xạ giao tiếp tự nhiên.
Thứ hai, rèn luyện có hệ thống ngôn ngữ cơ thể như tư thế, ánh mắt, nét mặt và kiểm soát cử chỉ, giúp trẻ nâng cao hiệu quả giao tiếp và vượt qua tâm lý rụt rè, lo lắng khi nói trước đám đông.
Thứ ba, xây dựng môi trường thuyết trình thân thiện, không cạnh tranh, chú trọng phản hồi tích cực và hỗ trợ tâm lý, tạo không gian an toàn để trẻ mạnh dạn thể hiện, dám nói và dám sửa sai.
Tóm lại, điểm mới của đề tài nằm ở sự kết hợp hài hòa giữa nội dung thuyết trình gắn với sản phẩm học tập, rèn luyện ngôn ngữ – ngôn ngữ cơ thể, tăng cường quyền tự chủ và môi trường tâm lý tích cực, mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi.
PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở Lý luận
Giai đoạn 5 tuổi được xác định là giai đoạn vàng trong việc hình thành sự tự tin, kỹ năng giao tiếp và khả năng xã hội hóa của trẻ. Ở độ tuổi này, trẻ có nhu cầu mạnh mẽ được thể hiện bản thân, khẳng định giá trị cá nhân trước tập thể và bắt đầu hình thành ý thức về cái “tôi”. Nếu được tạo môi trường phù hợp và định hướng đúng, trẻ sẽ phát triển tích cực về ngôn ngữ, cảm xúc – xã hội và kỹ năng sống; ngược lại, trẻ dễ rụt rè, thiếu tự tin, ngại giao tiếp khi bước vào bậc học tiếp theo.Về mặt tâm sinh lý, trẻ 5 tuổi đã có vốn từ tương đối phong phú, khả năng ghi nhớ có chủ định, tư duy trực quan – hình tượng phát triển mạnh và bước đầu hình thành tư duy logic đơn giản. Trẻ có thể kể lại sự việc, diễn đạt suy nghĩ cá nhân và thể hiện cảm xúc thông qua lời nói, cử chỉ, nét mặt. Đây là tiền đề thuận lợi để triển khai biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông thông qua các hoạt động giao tiếp và thuyết trình mang tính trải nghiệm.
Cơ sở lý luận của đề tài được xây dựng bám sát các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đặc biệt là Thông tư số 01/VBHN-BGDĐT (Chương trình Giáo dục mầm non) và quyết định 4222/QĐ-BGDĐT (Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi), trong đó nhấn mạnh yêu cầu phát triển ngôn ngữ, tình cảm - kỹ năng xã hội, lấy trẻ làm trung tâm và tăng cường hoạt động trải nghiệm. Bộ chuẩn cũng quy định rõ các tiêu chí như: Diễn tả hiểu biết của bản thân bằng những cách khác nhau; trẻ biết kể rõ ràng, có trình tự; biết điều chỉnh giọng nói; thể hiện cảm xúc qua nét mặt, cử chỉ; mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp.
Trên cơ sở đó, sáng kiến “Biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên ‘Sân khấu MC Nhí’” được xây dựng nhằm cụ thể hóa các mục tiêu giáo dục mầm non bằng hoạt động thực tiễn. Thông qua việc cho trẻ thuyết trình về chính sản phẩm học tập của mình trong môi trường sân khấu thân thiện, tích cực, trẻ được tăng cường quyền tự chủ, rèn luyện sự tự tin, kỹ năng giao tiếp và tư duy trình bày một cách bền vững, hiệu quả.
II. Thực trạng:
Qua quá trình quan sát, theo dõi và trực tiếp tổ chức các hoạt động tại lớp, tôi nhận thấy kỹ năng nói trước đám đông của trẻ 5 tuổi còn nhiều hạn chế. Nhiều trẻ thiếu tự tin khi đứng trước tập thể, có biểu hiện lo lắng như cúi đầu, né tránh ánh nhìn, đứng không yên; trẻ ngại phát biểu do sợ nói sai hoặc sợ bị bạn bè trêu chọc. Bên cạnh đó, kỹ năng ngôn ngữ nói của trẻ chưa tốt: phát âm chưa tròn vành, rõ chữ; nói quá nhanh hoặc nói lí nhí; chưa biết ngắt nghỉ hơi hợp lý. Tư duy trình bày còn đơn giản, trẻ chủ yếu nói theo nội dung ghi nhớ sẵn, thiếu khả năng sắp xếp ý tưởng logic và lúng túng khi có tình huống phát sinh.Từ thực trạng trên, việc áp dụng biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên “Sân khấu MC Nhí” là hết sức cần thiết, nhằm tạo môi trường để trẻ được nói, được thể hiện và được rèn luyện sự tự tin một cách thường xuyên, có định hướng.
*Thuận lợi:
- Nhà trường quan tâm đến đổi mới phương pháp giáo dục, khuyến khích các hoạt động trải nghiệm cho trẻ.
- Trẻ 5 tuổi có nhu cầu thể hiện bản thân, hứng thú với các hoạt động sân khấu, đóng vai, thuyết trình.
- Phụ huynh ngày càng quan tâm đến việc rèn kỹ năng giao tiếp và sự tự tin cho con em mình.
* Khó khăn:
- Một số trẻ còn nhút nhát, tâm lý e dè, ngại nói trước đám đông.
- Thời lượng tổ chức hoạt động thuyết trình trong chương trình học còn hạn chế.
- Sự phối hợp rèn luyện kỹ năng nói cho trẻ giữa gia đình và nhà trường chưa thật sự đồng đều.
Những thuận lợi và khó khăn trên vừa là cơ sở thực tiễn, vừa đặt ra yêu cầu cần có biện pháp sư phạm phù hợp, sáng tạo, trong đó hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên “Sân khấu MC Nhí” đóng vai trò trung tâm, giúp trẻ từng bước làm chủ lời nói, cảm xúc và tự tin giao tiếp trước đám đông.
III. Bảng Khảo sát trước khi áp dụng biện pháp
| TT | Nội dung | Số trẻ Đạt | Tỷ lệ | Số trẻ Chưa Đạt | Tỷ lệ |
| 1 | Phong thái và tự tin tâm lý duy trì dáng đứng thẳng, không rung chân | 10 | 37.0% | 17 | 63.0% |
| 2 | Năng lực ngôn ngữ nói to, rõ ràng, tròn vành rõ chữ | 12 | 44.4% | 15 | 55.6% |
| 3 | Tính logic nội dung giải thích được quy trình/mục đích sáng tạo | 9 | 33.3% | 18 | 66.7% |
| 4 | Tương tác và xử lý tình huống dám trả lời ngẫu nhiên, không phụ thuộc kịch bản | 8 | 29.6% | 19 | 70.4% |
IV. Các giải pháp thực hiện:
Giải pháp 1. Rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ nói cho trẻ một cách thường xuyên
Tôi nhận thấy để trẻ có thể tự tin thuyết trình thì việc rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ nói cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và lồng ghép trong mọi hoạt động hằng ngày. Vì vậy, tôi đã chú trọng xây dựng giải pháp rèn luyện ngôn ngữ nói cho trẻ một cách có hệ thống, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi.Trước hết, tôi lồng ghép các bài tập rèn luyện ngôn ngữ nói vào các hoạt động học, hoạt động chơi, sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Nội dung rèn luyện tập trung vào những kỹ năng cơ bản như: luyện phát âm rõ tiếng, rõ từ; luyện hơi thở khi nói; kỹ năng ngắt nghỉ câu; điều chỉnh tốc độ nói, tránh nói quá nhanh hoặc quá nhỏ. Thông qua việc luyện tập thường xuyên, trẻ dần hình thành thói quen nói to, rõ ràng và mạch lạc.
Đặc biệt, trước mỗi lần trẻ tham gia thuyết trình trên “Sân khấu MC Nhí”, tôi tổ chức cho trẻ khởi động giọng nói bằng các trò chơi và bài tập đơn giản, nhẹ nhàng như: thổi bóng, hít thở sâu, đọc các câu ngắn, nói theo nhịp tay hoặc theo nhịp vỗ của cô. Những hoạt động này giúp trẻ làm quen với việc điều tiết hơi thở, mở giọng, giảm căng thẳng và chuẩn bị tâm thế sẵn sàng khi đứng trước tập thể.
Trong quá trình hướng dẫn, tôi thường xuyên đưa ra những chỉ dẫn cụ thể, dễ hiểu cho trẻ như: “Chúng mình cùng hít sâu bằng mũi, sau đó thở ra nhẹ nhàng bằng miệng nhé.”; “Khi con nói xong một ý, con dừng lại một chút rồi hãy nói tiếp.” Khi nhận thấy trẻ nói quá nhanh hoặc quá nhỏ, tôi nhẹ nhàng nhắc nhở: “Con nói chậm lại một chút để các bạn nghe rõ hơn nhé.” Việc nhắc nhở kịp thời, nhẹ nhàng giúp trẻ không bị áp lực mà vẫn điều chỉnh được cách nói của mình.Trẻ thuyết trình về sản phẩm của nhóm mình
Sau một thời gian áp dụng giải pháp, tôi nhận thấy kỹ năng ngôn ngữ nói của trẻ có sự tiến bộ rõ rệt. Trẻ nói to hơn, rõ ràng hơn, phát âm tròn vành, rõ chữ; biết ngắt nghỉ câu hợp lý nên lời nói trở nên mạch lạc, dễ hiểu. Khi trình bày trước tập thể, trẻ tự tin hơn, không còn vội vàng, lúng túng như trước. Giải pháp này đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng kỹ năng giao tiếp, tạo nền tảng vững chắc cho trẻ khi tham gia các hoạt động nói trước đám đông.
Giải pháp 2. Phát triển kỹ năng giao tiếp phi ngôn ngữ cho trẻ:
Trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ, đặc biệt là các hoạt động nói trước tập thể như: kể chuyện, thuyết trình sản phẩm, sinh hoạt tập thể, biểu diễn văn nghệ…, tôi nhận thấy rằng bên cạnh nội dung lời nói, kỹ năng giao tiếp phi ngôn ngữ đóng vai trò vô cùng quan trọng. Giao tiếp phi ngôn ngữ không chỉ giúp trẻ thể hiện sự tự tin mà còn góp phần làm cho lời nói trở nên sinh động, dễ hiểu và thu hút người nghe. Xuất phát từ thực tế đó, tôi đã xây dựng và triển khai giải pháp phát triển kỹ năng giao tiếp phi ngôn ngữ cho trẻ một cách cụ thể, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 5 tuổi.Trước hết, tôi xác định rõ mục tiêu của giải pháp là giúp trẻ hình thành phong thái tự tin khi nói trước đám đông; biết sử dụng tư thế đứng, ánh mắt, nét mặt và cử chỉ phù hợp; hạn chế các biểu hiện rụt rè, lo lắng; đồng thời nâng cao hiệu quả giao tiếp của trẻ trong các hoạt động học tập và sinh hoạt hằng ngày.
Trong quá trình thực hiện, tôi tập trung rèn luyện cho trẻ từng yếu tố của giao tiếp phi ngôn ngữ. Về tư thế đứng, trẻ được hướng dẫn đứng thẳng người, hai chân đứng vững, không lắc lư, không khom lưng hay cúi đầu. Tôi thường xuyên nhắc trẻ giữ tư thế thoải mái, tự nhiên để tạo cảm giác vững vàng và tự tin khi trình bày.
Bên cạnh đó, tôi chú trọng rèn luyện cho trẻ kỹ năng giao tiếp bằng ánh mắt. Trẻ được hướng dẫn nhìn về phía người nghe, biết quan sát cô giáo và các bạn khi nói, tránh nhìn xuống sàn hoặc quay mặt đi chỗ khác. Tôi khuyến khích trẻ nhìn lần lượt các nhóm bạn trong lớp để tạo sự kết nối và thể hiện sự mạnh dạn khi giao tiếp.
Về biểu cảm khuôn mặt, tôi giúp trẻ hiểu rằng nét mặt cũng là một cách thể hiện cảm xúc và nội dung lời nói. Trẻ được khuyến khích mỉm cười khi chào hỏi, thể hiện nét mặt vui vẻ, tự nhiên khi giới thiệu sản phẩm hoặc kể chuyện. Tôi nhẹ nhàng nhắc nhở trẻ tránh biểu hiện căng thẳng, lo lắng khi đứng trước tập thể. Ngoài ra, tôi còn hướng dẫn trẻ sử dụng cử chỉ, điệu bộ đơn giản, phù hợp. Trẻ được tập các động tác tay tự nhiên như chỉ vào đồ vật đang giới thiệu, dang tay khi chào hỏi; đồng thời được nhắc nhở không khoanh tay, không giấu tay, không vung tay quá mức hoặc có những cử chỉ thừa gây mất tập trung cho người nghe.
Để giúp trẻ dễ dàng tiếp thu, tôi thường xuyên làm mẫu trực tiếp trong các giờ học và hoạt động trải nghiệm. Sau khi quan sát cô làm mẫu, trẻ được luyện tập trước gương theo cá nhân hoặc nhóm nhỏ. Thông qua việc quan sát hình ảnh của chính mình trong gương, trẻ dần nhận biết được tư thế, nét mặt và cử chỉ của bản thân, từ đó điều chỉnh cho phù hợp. Tôi luôn theo dõi, động viên và uốn nắn kịp thời, giúp trẻ từng bước hình thành thói quen giao tiếp tích cực.
Ví dụ, trong hoạt động thuyết trình sản phẩm, tôi đứng mẫu trước lớp và vừa nói vừa minh họa: “Khi giới thiệu sản phẩm, cô đứng thẳng, nhìn các bạn và mỉm cười.” Sau đó, tôi cho trẻ thực hành trước gương và nhẹ nhàng hướng dẫn: “Con hãy đứng thẳng người, nhìn vào gương và cười nhẹ khi nói nhé.” Qua nhiều lần luyện tập, trẻ dần trở nên tự tin và tự nhiên hơn khi trình bày trước tập thể.
Sau một thời gian áp dụng giải pháp, hiệu quả đạt được rất rõ rệt. Trẻ giảm hẳn các biểu hiện thiếu tự tin như rung chân, cúi đầu, đứng không vững khi nói. Phong thái trình bày của trẻ trở nên bình tĩnh, tự tin và chủ động hơn. Trẻ biết kết hợp lời nói với ánh mắt, nét mặt và cử chỉ phù hợp, giúp bài trình bày sinh động, hấp dẫn và cuốn hút người nghe. Qua đó, kỹ năng giao tiếp của trẻ được nâng cao, góp phần phát triển toàn diện về ngôn ngữ, cảm xúc và kỹ năng xã hội.
Giải pháp 3. Tăng cường quyền tự chủ và tạo tâm lý an toàn cho trẻ
Tôi nhận thấy tâm lý lo lắng, sợ sai là một trong những rào cản lớn khiến trẻ thiếu tự tin khi giao tiếp. Vì vậy, bên cạnh việc rèn kỹ năng ngôn ngữ và phong thái trình bày, tôi đặc biệt chú trọng đến việc tăng cường quyền tự chủ và tạo môi trường tâm lý an toàn cho trẻ khi tham gia thuyết trình.Trước hết, tôi tạo điều kiện để trẻ được tự chủ trong quá trình thuyết trình. Trẻ được tự lựa chọn sản phẩm mà mình yêu thích để giới thiệu, có thể là tranh vẽ, mô hình, sản phẩm tạo hình hoặc đồ dùng tự làm. Bên cạnh đó, trẻ được tự lựa chọn cách trình bày phù hợp với khả năng của bản thân, không bị áp đặt khuôn mẫu hay nội dung cứng nhắc. Tôi tuyệt đối không ép buộc trẻ phải nói theo một cách giống nhau, không so sánh trẻ với bạn khác và không chê trách khi trẻ còn lúng túng. Trong quá trình trẻ trình bày, khi trẻ nói sai, nói chưa rõ hoặc quên lời, tôi không phê bình hay ngắt lời trẻ mà luôn động viên, hỗ trợ kịp thời bằng những câu gợi mở nhẹ nhàng. Điều này giúp trẻ cảm thấy được tôn trọng, an tâm và có thêm động lực để tiếp tục trình bày.
Ví dụ, khi trẻ đang thuyết trình nhưng quên nội dung, tôi nhẹ nhàng động viên: “Con cứ bình tĩnh nhé, con đang nói đến phần nào nhỉ?” hoặc “Cô và các bạn đang lắng nghe con, con cứ từ từ nói tiếp.” Sự hỗ trợ đúng lúc giúp trẻ lấy lại bình tĩnh và tiếp tục trình bày mà không cảm thấy áp lực hay xấu hổ.
Sau khi áp dụng giải pháp, tôi nhận thấy tâm lý của trẻ có sự thay đổi tích cực rõ rệt. Trẻ giảm hẳn sự lo lắng, sợ sai khi nói trước tập thể; mạnh dạn hơn trong việc thể hiện suy nghĩ và ý tưởng cá nhân. Dần dần, trẻ hình thành được sự tự tin từ bên trong và có tâm thế tích cực khi giao tiếp. Giải pháp này không chỉ giúp trẻ nói tốt hơn mà còn góp phần quan trọng trong việc phát triển cảm xúc, kỹ năng xã hội và nhân cách cho trẻ.
Giải pháp 4. Tổ chức “Sân khấu MC Nhí” gắn với thuyết trình sản phẩm học tập
Trong quá trình rèn luyện kỹ năng nói trước tập thể cho trẻ, tôi nhận thấy rằng trẻ chỉ thật sự tự tin và hứng thú khi được nói về những nội dung gần gũi, quen thuộc với bản thân. Từ thực tế đó, tôi đã xây dựng và triển khai mô hình “Sân khấu MC Nhí” ngay trong lớp học, gắn với hoạt động thuyết trình các sản phẩm học tập do chính trẻ thực hiện.“Sân khấu MC Nhí” được tôi thiết kế với hình thức đơn giản, gần gũi, phù hợp với điều kiện lớp học như: một tấm thảm đứng làm sân khấu, micro đồ chơi, phông nền nhỏ, bảng tên MC. Không gian này được sử dụng linh hoạt và thường xuyên trong các hoạt động học cũng như hoạt động góc, tạo cho trẻ cảm giác quen thuộc và thoải mái khi tham gia.
Tôi tổ chức cho trẻ thuyết trình về chính sản phẩm học tập của mình, bao gồm: tranh vẽ, mô hình, sản phẩm tạo hình, đồ dùng tự tạo… Khi thuyết trình, trẻ không bị áp đặt nội dung mà được trình bày theo trình tự gợi mở, phù hợp với khả năng nhận thức, thông qua các câu hỏi định hướng như: Con làm sản phẩm gì? Con làm bằng cách nào? Con thích chi tiết nào nhất? Vì sao? Việc được nói về sản phẩm do chính mình làm ra giúp trẻ dễ diễn đạt, không phải học thuộc lòng, từ đó khuyến khích trẻ sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên, mạch lạc và chân thật.
Ví dụ, trong hoạt động tạo hình “Ngôi nhà của bé”, sau khi trẻ hoàn thành sản phẩm, tôi mời từng trẻ lên tham gia “Sân khấu MC Nhí”. Một trẻ giới thiệu: “Con tên là Minh Anh. Đây là ngôi nhà của con. Con dùng bút sáp để tô mái nhà màu đỏ. Con thích nhất là cửa sổ vì nhà con có nhiều ánh sáng và rất đẹp.” Trong quá trình trẻ trình bày, tôi nhẹ nhàng gợi mở và hỗ trợ: “Con có thể nói to hơn một chút không?”; “Con đứng thẳng người và nhìn các bạn nhé!”
Sau khi áp dụng giải pháp, tôi nhận thấy trẻ được nói về những nội dung quen thuộc nên diễn đạt tự nhiên hơn, mạch lạc hơn; tình trạng nói lí nhí, rụt rè giảm rõ rệt. Khả năng trình bày có trình tự của trẻ được cải thiện rõ ràng. Trẻ tỏ ra hào hứng, mong chờ đến lượt được lên sân khấu, từ đó sự tự tin khi nói trước đám đông được nâng cao, góp phần phát triển kỹ năng giao tiếp và ngôn ngữ cho trẻ một cách hiệu quả.
Trẻ thuyết trình về ngôi nhà
Giải pháp 5. Phối hợp với phụ huynh trong rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho trẻ
Trong quá trình rèn luyện kỹ năng giao tiếp và nói trước tập thể cho trẻ, tôi nhận thấy rằng nếu trẻ chỉ được luyện tập ở trường thì hiệu quả chưa thật sự bền vững. Vì vậy, việc phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường đóng vai trò rất quan trọng, giúp trẻ có cơ hội rèn luyện kỹ năng giao tiếp một cách thường xuyên, liên tục và tự nhiên. Từ nhận thức đó, tôi đã triển khai giải pháp phối hợp với phụ huynh trong việc rèn kỹ năng giao tiếp cho trẻ.Trước hết, tôi chủ động trao đổi với phụ huynh về mục tiêu, ý nghĩa và cách tổ chức hoạt động “Sân khấu MC Nhí”, giúp phụ huynh hiểu rõ đây không chỉ là một hoạt động vui chơi mà còn là hình thức giáo dục giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, sự tự tin và kỹ năng giao tiếp. Thông qua các buổi họp phụ huynh, trao đổi trực tiếp hoặc nhóm liên lạc, tôi hướng dẫn phụ huynh một số cách hỗ trợ trẻ tại nhà.
Cụ thể, tôi khuyến khích phụ huynh tạo nhiều cơ hội để trẻ được nói và được thể hiện suy nghĩ của mình, như: cho trẻ kể lại các hoạt động trong ngày ở lớp, kể về sản phẩm đã thuyết trình trên “Sân khấu MC Nhí” hoặc chia sẻ những điều trẻ yêu thích. Khi trẻ nói, phụ huynh cần chú ý lắng nghe, không ngắt lời, không thúc ép trẻ nói nhanh hay nói đúng ngay từ đầu. Thay vào đó, phụ huynh nên khích lệ, động viên tinh thần, tránh sửa lỗi một cách gay gắt để trẻ không cảm thấy áp lực hay sợ sai.
Ví dụ, tôi gợi ý phụ huynh có thể trò chuyện với trẻ bằng những câu hỏi gần gũi như: “Hôm nay con đã giới thiệu gì trên Sân khấu MC Nhí?”; “Con thích nhất điều gì khi được lên sân khấu?” Những câu hỏi mở này giúp trẻ dễ dàng kể lại sự việc, rèn khả năng diễn đạt và tăng sự tự tin khi giao tiếp.
Trao đổi thường xuyên với phụ huynh
Sau khi áp dụng giải pháp phối hợp với phụ huynh, tôi nhận thấy trẻ được luyện nói không chỉ ở trường mà còn ở gia đình, tạo sự liên tục trong quá trình rèn kỹ năng giao tiếp. Sự tự tin của trẻ được củng cố từng ngày thông qua sự động viên, khích lệ từ cả cô giáo và cha mẹ. Đồng thời, mối quan hệ phối hợp giữa gia đình và nhà trường trở nên chặt chẽ hơn, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục và hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện
V. Hiệu quả đạt được
Thông qua việc triển khai đồng bộ các biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên “Sân khấu MC Nhí”, lớp do tôi phụ trách đã có những chuyển biến rõ rệt và tích cực, thể hiện trên nhiều phương diện đối với trẻ, giáo viên và phụ huynh.1. Đối với trẻ
BẢNG KHẢO SÁT SAU KHI ÁP DỤNG BIỆN PHÁP
| TT | Nội dung | Trước khi áp dụng biên pháp | Sau khi áp dụng biện pháp | ||
| Số trẻ | Tỷ lệ | Số trẻ | Tỷ lệ | ||
| 1 | Phong thái và tự tin, tâm lý duy trì dáng đứng thẳng, không rung chân | 10 | 37.0% | 26 | 96,3% |
| 2 | Năng lực ngôn ngữ nói to, rõ ràng, tròn vành rõ chữ | 12 | 44.4% | 25 | 92,6% |
| 3 | Tính logic nội dung giải thích được quy trình/mục đích sáng tạo | 9 | 33.3% | 25 | 92,6% |
| 4 | Tương tác và xử lý tình huống dám trả lời ngẫu nhiên, không phụ thuộc kịch bản | 8 | 29.6% | 26 | 96,3% |
- Chất lượng ngôn ngữ nói của trẻ được nâng cao rõ rệt. Hầu hết trẻ đã biết nói to, rõ ràng, tròn vành, rõ chữ; biết điều chỉnh tốc độ nói phù hợp, ngắt nghỉ câu hợp lý khi trình bày. Khả năng diễn đạt của trẻ mạch lạc hơn, nội dung nói rõ ý, dễ nghe, dễ hiểu, hạn chế tình trạng nói lí nhí, nói ngắt quãng hoặc nói thiếu ý như trước.
- Phong thái tự tin của trẻ được hình thành và củng cố. Tỷ lệ trẻ có biểu hiện lo lắng, bối rối khi đứng trước tập thể như rung chân, cúi đầu, né tránh ánh nhìn giảm đáng kể. Trẻ biết đứng thẳng người, giữ ánh mắt giao tiếp, thể hiện thái độ bình tĩnh, tự tin và chủ động khi tham gia “Sân khấu MC Nhí”. Nhiều trẻ trước đây rụt rè, ít nói đã mạnh dạn xung phong lên trình bày trước lớp.
- Tư duy logic và khả năng trình bày của trẻ được phát triển. Trẻ không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu tên sản phẩm mà còn biết trình bày quy trình thực hiện, nêu được mục đích sáng tạo và lý do lựa chọn các chi tiết trong sản phẩm của mình. Từ chỗ chỉ kể lại đơn thuần, trẻ đã biết sắp xếp ý tưởng theo trình tự hợp lý, trình bày có mở đầu, nội dung và kết thúc rõ ràng.
Kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống của trẻ tiến bộ rõ rệt. Trẻ dần thoát khỏi sự phụ thuộc vào kịch bản có sẵn, biết lắng nghe câu hỏi, phản hồi một cách tự nhiên và tự tin trao đổi với bạn bè, cô giáo. Khả năng giao tiếp hai chiều được cải thiện, giúp trẻ mạnh dạn hơn trong các tình huống giao tiếp hằng ngày, hình thành nền tảng kỹ năng xã hội cần thiết cho giai đoạn học tập tiếp theo.
2. Đối với giáo viên:
Việc thực hiện các biện pháp trên giúp tôi nâng cao nhận thức về vai trò của việc rèn kỹ năng giao tiếp, nói trước tập thể cho trẻ mầm non. Tôi chủ động hơn trong việc đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động, chú trọng lấy trẻ làm trung tâm, tạo môi trường học tập thân thiện, an toàn và khuyến khích trẻ thể hiện bản thân. Qua quá trình thực hiện, năng lực tổ chức hoạt động, kỹ năng quan sát, hướng dẫn, động viên và hỗ trợ trẻ của tôi được nâng cao rõ rệt.
3. Đối với phụ huynh
Phụ huynh hiểu rõ hơn về mục tiêu, ý nghĩa của hoạt động “Sân khấu MC Nhí” cũng như tầm quan trọng của việc rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho trẻ. Nhiều phụ huynh đã tích cực phối hợp với giáo viên, tạo điều kiện cho trẻ được nói, được chia sẻ và thể hiện suy nghĩ tại gia đình. Sự đồng hành của phụ huynh góp phần củng cố sự tự tin cho trẻ, tạo nên sự thống nhất giữa gia đình và nhà trường trong quá trình giáo dục.
4. Đánh giá chung
Nhìn chung, các biện pháp được áp dụng đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phát triển ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo lớn. Trẻ tự tin hơn, mạnh dạn hơn khi nói trước tập thể; giáo viên chủ động, linh hoạt trong tổ chức hoạt động; phụ huynh đồng thuận và tích cực phối hợp. Đây là tiền đề quan trọng giúp trẻ sẵn sàng tâm thế bước vào bậc tiểu học và phát triển toàn diện về nhân cách.
VI. Khả năng ứng dụng và triển khai
Chương trình “Sân khấu MC Nhí” là biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập, có tính ứng dụng cao và phù hợp với điều kiện thực tiễn tại trường mầm non. Hoạt động có thể tổ chức định kỳ hoặc lồng ghép linh hoạt trong các hoạt động học, hoạt động góc, sinh hoạt chuyên đề, giúp trẻ được rèn luyện kỹ năng giao tiếp thường xuyên và có hệ thống.
Thông qua việc thuyết trình các sản phẩm do chính trẻ tạo ra, trẻ được nói về nội dung gần gũi với bản thân, từ đó giảm áp lực tâm lý, mạnh dạn thể hiện suy nghĩ, từng bước hình thành khả năng nói to, rõ ràng, mạch lạc và tự tin trước tập thể. “Sân khấu MC Nhí” đóng vai trò như một môi trường thực hành liên tục, giúp kỹ năng nói trước đám đông của trẻ được hình thành và phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường góp phần nâng cao hiệu quả biện pháp, khi phụ huynh tạo điều kiện cho trẻ được trình bày ý kiến, chia sẻ trải nghiệm và khuyến khích sự tự tin trong giao tiếp tại gia đình.
Như vậy, biện pháp thuyết trình sản phẩm học tập trên “Sân khấu MC Nhí” không chỉ khả thi, phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ mầm non mà còn góp phần thực hiện hiệu quả giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, chuẩn bị tâm thế vững vàng cho trẻ trước khi vào Tiểu học.
VII. Ý nghĩa của Biện pháp
Các biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên “Sân khấu MC Nhí” không chỉ dừng lại ở việc rèn luyện kỹ năng nói hay dẫn chương trình, mà còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc định hình nhân cách, tư duy và năng lực toàn diện cho trẻ, cụ thể:- Kiến tạo sự tự tin nội tại và định hướng tương lai cho trẻ. Thông qua việc thường xuyên được đứng trên “Sân khấu MC Nhí”, được tự lựa chọn sản phẩm, nội dung và cách trình bày, trẻ từng bước hình thành quyền làm chủ bản thân (autonomy). Trẻ biết tự tin bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc và chính kiến cá nhân mà không phụ thuộc hoàn toàn vào người lớn. Đây chính là nền tảng quan trọng giúp trẻ phát triển nhân cách độc lập, là cơ sở để giáo viên và gia đình định hướng khả năng, sở trường và con đường phát triển của trẻ trong tương lai.
- Phát triển tư duy logic và năng lực giải quyết vấn đề. Hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập buộc trẻ phải suy nghĩ về quá trình tạo ra sản phẩm, sắp xếp ý tưởng theo trình tự hợp lý và diễn đạt rõ ràng trước tập thể. Qua đó, trẻ được rèn luyện khả năng tư duy logic, phân tích và tổng hợp thông tin, biết phản hồi khi được đặt câu hỏi và xử lý tình huống phát sinh trong quá trình giao tiếp. Đây là tiền đề quan trọng giúp trẻ học tập hiệu quả hơn, linh hoạt hơn trong cuộc sống và từng bước hình thành năng lực lãnh đạo trong tương lai.
Các biện pháp trong đề tài chú trọng phát triển cả ngôn ngữ nói và ngôn ngữ cơ thể, giúp trẻ hiểu rằng giao tiếp không chỉ là lời nói mà còn là tư thế, ánh mắt, nét mặt và cử chỉ. Trẻ được rèn luyện giọng nói to, rõ ràng, có ngữ điệu truyền cảm; đồng thời biết sử dụng ngôn ngữ cơ thể phù hợp để tăng sức thuyết phục khi trình bày. Nhờ đó, trẻ từng bước hình thành phong thái tự tin, khả năng chinh phục người nghe và giao tiếp hiệu quả trước đám đông.
PHẦN KẾT LUẬN
I. Bài học Kinh nghiệm
Qua quá trình triển khai biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên “Sân khấu MC Nhí”, tôi rút ra một số bài học kinh nghiệm có ý nghĩa quan trọng như sau:- Sự tự tin của trẻ phải bắt nguồn từ quyền tự chủ (Autonomy). Thực tiễn cho thấy, sự tự tin không thể hình thành chỉ bằng việc dạy trẻ các kỹ thuật nói hay đứng trước đám đông, mà phải xuất phát từ việc trao quyền cho trẻ được lựa chọn, được quyết định và được chịu trách nhiệm với sản phẩm của mình. Khi trẻ được tự chọn sản phẩm thuyết trình, tự quyết định nội dung và cách trình bày, trẻ sẽ mạnh dạn hơn, chủ động hơn và hình thành chính kiến cá nhân. Đây chính là nền tảng quan trọng giúp trẻ phát triển sự tự tin nội tại một cách bền vững.
- Tăng cường tương tác là bàn đạp phát triển tư duy và kỹ năng xử lý tình huống. Việc thiết kế phần hỏi – đáp sau thuyết trình là yếu tố quan trọng giúp trẻ thoát khỏi thói quen phụ thuộc vào kịch bản có sẵn. Thông qua quá trình trả lời câu hỏi của cô và bạn, trẻ được rèn luyện tư duy phản xạ, khả năng lắng nghe, phân tích và diễn đạt lại suy nghĩ của mình. Đây là cách hiệu quả để phát triển tư duy logic, khả năng xử lý tình huống và giao tiếp linh hoạt cho trẻ..
II. Kiến nghị và đề xuất
Để các biện pháp rèn luyện kỹ năng giao tiếp, nói trước tập thể cho trẻ mẫu giáo lớn, đặc biệt là mô hình “Sân khấu MC Nhí”, được thực hiện hiệu quả và bền vững, tôi xin mạnh dạn đưa ra một số kiến nghị và đề xuất sau:1. Đối với giáo viên
Giáo viên cần chủ động đổi mới phương pháp tổ chức các hoạt động giáo dục, tăng cường tạo cơ hội cho trẻ được nói, được thể hiện suy nghĩ và cảm xúc cá nhân trong mọi hoạt động học tập và sinh hoạt.
Thường xuyên rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho trẻ thông qua các hoạt động đa dạng như: thuyết trình sản phẩm, kể chuyện, giao lưu tập thể, hoạt động trải nghiệm.
Luôn tôn trọng sự khác biệt của từng trẻ, động viên, khích lệ kịp thời; tránh áp đặt, so sánh hoặc gây áp lực khiến trẻ lo lắng, sợ sai khi giao tiếp.
Chủ động phối hợp với phụ huynh trong việc rèn kỹ năng ngôn ngữ và giao tiếp cho trẻ, thống nhất cách hỗ trợ trẻ giữa gia đình và nhà trường.
2. Đối với nhà trường
Nhà trường cần quan tâm hơn nữa đến việc đầu tư, bổ sung cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ các hoạt động giáo dục phát triển ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp cho trẻ, như: không gian sinh hoạt chung, sân khấu nhỏ, micro đồ chơi, phông nền, bảng tên, đồ dùng trực quan.
Tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp tập huấn, sinh hoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp giáo dục, phát triển kỹ năng mềm và kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non.
Khuyến khích, động viên giáo viên mạnh dạn áp dụng các mô hình, sáng kiến mới vào thực tiễn giảng dạy; kịp thời biểu dương, nhân rộng những cách làm hiệu quả.
Tăng cường các hoạt động giao lưu, sân chơi, hội thi để trẻ có nhiều cơ hội được thể hiện bản thân và rèn luyện sự tự tin.
3. Đối với địa phương
Đề nghị các cấp lãnh đạo địa phương quan tâm hơn nữa đến công tác đầu tư cơ sở vật chất cho giáo dục mầm non, đặc biệt là các trang thiết bị phục vụ hoạt động trải nghiệm, kỹ năng sống và kỹ năng giao tiếp cho trẻ.
Hỗ trợ kinh phí, tạo điều kiện nâng cấp, bổ sung trang thiết bị, đồ dùng dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay.
Tăng cường phối hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể tại địa phương với nhà trường trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm, giao lưu, giúp trẻ có môi trường thực tế để rèn luyện kỹ năng giao tiếp.
Trên đây là “Biện pháp nâng cao kỹ năng nói trước đám đông cho trẻ 5 tuổi thông qua hoạt động thuyết trình sản phẩm học tập trên "sân khấu mc nhí"” mà bản thân tôi đã tiến hành thử nghiệm và mang lại một số kết quả khả quan. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của Hội đồng khoa học cấp trên để biện pháp của tôi được hoàn thiện hơn và có thể được áp dụng rộng rãi trong các trường mầm non.
Tôi xin chân thành cảm ơn!./.
Tác giả bài viết: Nguyễn Thị Thơm- Tổ chuyện môn 5 tuổi
Nguồn tin: Trường mầm non Hoa Mai:
Những tin cũ hơn
DANH MỤC NỘI DUNG
LIÊN KẾT WEBSITE
THỐNG KÊ TRUY CẬP
- Đang truy cập10
- Hôm nay5,079
- Tháng hiện tại37,497
- Tổng lượt truy cập975,072
Đăng ký thành viên