Đè tài Giải pháp quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM
- Thứ hai - 29/12/2025 13:59
- In ra
- Đóng cửa sổ này
NÂNG CAO NĂNG LỰC GIÁO VIÊN TRONG TRIỂN KHAI DẠY HỌC PHƯƠNG PHÁP STEM DI CHUYỂN ‘HỌC QUA CHƠI, HỌC QUA KHÁM PHÁ’ NHẰM ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC TRẺ Ở TRƯỜNG MẦM NON.
III. Các biện pháp tiến hành giải quyết vấn đề
Biện pháp 1: Quản lý nâng cao nhận thức và thống nhất tư duy về giáo dục STEM mầm non gắn với “Học qua chơi – học qua khám phá”
Quản lý nâng cao nhận thức và thống nhất tư duy về giáo dục STEM mầm non là quá trình Ban Giám hiệu chủ động định hướng, dẫn dắt và hỗ trợ đội ngũ giáo viên hiểu đúng bản chất của giáo dục STEM trong bậc học mầm non, từ đó hình thành nhận thức thống nhất và tích cực trong tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ. Biện pháp này tập trung làm rõ STEM không phải là dạy kiến thức khoa học, kỹ thuật theo hướng hàn lâm, mà là phương thức tổ chức hoạt động tích hợp thông qua vui chơi, trải nghiệm và khám phá, phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ mầm non. Việc nâng cao nhận thức được thực hiện trên cơ sở khảo sát thực tế cho thấy một số giáo viên còn lúng túng, chưa mạnh dạn triển khai STEM và dạy học di chuyển do hiểu chưa đầy đủ về nội dung, cách thức tổ chức hoạt động. Vì vậy, Ban Giám hiệu xây dựng kế hoạch quản lý theo hướng vừa tuyên truyền, định hướng tư duy, vừa gắn với thực hành cụ thể trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục hằng ngày. Tiến hành khảo sát nhận thức ban đầu của giáo viên về giáo dục STEM mầm non và dạy học di chuyển thông qua trao đổi, thảo luận trong sinh hoạt chuyên môn, từ đó xác định những nội dung giáo viên còn băn khoăn, chưa thống nhất.
Hình ảnh 1. Tổ chức dạy cho trẻ khám phá về máy lọc nước
Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn chuyên đề về STEM mầm non theo hướng:
- Làm rõ khái niệm, mục tiêu và ý nghĩa của giáo dục STEM trong mầm non;
- Phân tích mối liên hệ giữa STEM với định hướng “Học qua chơi- học qua khám phá”;
- Chia sẻ các ví dụ thực tiễn từ hoạt động giáo dục hằng ngày của giáo viên.
- Kết hợp giữa trao đổi lý thuyết và minh họa bằng các tình huống cụ thể, gần gũi với thực tiễn lớp học, giúp giáo viên dễ hiểu, dễ vận dụng.
Ví dụ 1:
Trong sinh hoạt chuyên môn đầu năm học, Tôi tham mưu nhà trường tổ chức chuyên đề “Hiểu đúng về giáo dục STEM mầm non”, trong đó giáo viên cùng thảo luận các câu hỏi:
- Hoạt động STEM ở mầm non khác gì với các hoạt động học thông thường?
- Những hoạt động vui chơi nào hằng ngày đã mang yếu tố STEM nhưng giáo viên chưa nhận ra?
- Qua thảo luận, giáo viên nhận ra rằng các hoạt động như xây dựng bằng khối gỗ, khám phá nước – cát, chăm sóc cây xanh đều có thể tổ chức theo hướng STEM.
Ví dụ 2:
Trong quá trình dự giờ, tôi cùng giáo viên phân tích một hoạt động ngoài trời như “Trẻ chơi với nước”. Thay vì tổ chức theo hình thức chơi tự do đơn thuần, giáo viên được định hướng đặt câu hỏi gợi mở cho trẻ:
- Các cô thấy nước chảy nhanh hay chậm?
- Làm thế nào để dẫn nước từ chỗ cao xuống chỗ thấp?
Qua đó giáo viên hiểu rõ cách lồng ghép STEM và dạy học di chuyển một cách tự nhiên.
Sau các buổi sinh hoạt chuyên môn, nếu giáo viên vẫn còn lúng túng trong việc nhận diện hoạt động STEM, tiếp tục tổ chức các buổi trao đổi nhỏ theo tổ chuyên môn, phân công giáo viên có kinh nghiệm hỗ trợ, chia sẻ cách làm cụ thể cho đồng nghiệp.
Sau mỗi giai đoạn triển khai, Chuyên môn theo dõi sự chuyển biến trong nhận thức của giáo viên thông qua kế hoạch giáo dục, hoạt động thực tế tại lớp và trao đổi trực tiếp để kịp thời điều chỉnh, bổ sung nội dung phù hợp.
Thông qua biện pháp này, đội ngũ giáo viên từng bước thống nhất tư duy, thay đổi nhận thức tích cực, tạo nền tảng vững chắc cho việc triển khai các biện pháp tiếp theo trong dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá”.
Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch quản lý triển khai STEM theo lộ trình “từ dễ đến khó, từ lớp đến trường”
Xây dựng kế hoạch quản lý triển khai STEM theo lộ trình “từ dễ đến khó - từ lớp đến trường” là quá trình mỗi giáo viên tự chủ động thiết kế và điều hành kế hoạch tổ chức giáo dục STEM một cách có hệ thống, phù hợp với năng lực của mình và thwucj tế tại lớp và điều kiện thực tế của nhà trường. Biện pháp này nhằm khắc phục tình trạng triển khai STEM mang tính phong trào, thiếu định hướng, đồng thời giúp giáo viên từng bước làm quen, nâng cao năng lực tổ chức hoạt động mà không tạo áp lực.
Việc xây dựng kế hoạch được thực hiện trên cơ sở đánh giá thực trạng năng lực giáo viên và điều kiện cơ sở vật chất của từng nhóm lớp, từng điểm trường. Ban Giám hiệu xác định rõ việc triển khai STEM trong mầm non không thể áp dụng đồng loạt, mà cần có lộ trình phù hợp, đảm bảo tính kế thừa và phát triển.
- Phụ trách chuyên môn chỉ đạo các tổ rà soát, đánh giá thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục tại các nhóm lớp, xác định mức độ sẵn sàng của giáo viên trong việc triển khai STEM và dạy học di chuyển.
- Trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch triển khai STEM theo từng giai đoạn, trong đó:
- Giai đoạn đầu tập trung vào các hoạt động STEM đơn giản, gần gũi với sinh hoạt hằng ngày của trẻ;
- Giai đoạn tiếp theo nâng dần mức độ tích hợp, mở rộng không gian tổ chức hoạt động và yêu cầu sáng tạo của giáo viên;
- Cuối cùng, từng bước hình thành các hoạt động STEM mang tính liên lớp, cấp trường.
- Kế hoạch được lồng ghép vào kế hoạch giáo dục năm học và kế hoạch tháng, đảm bảo giáo viên thực hiện một cách chủ động, linh hoạt.
Hình ảnh 2: Tổ chức họp chuyên môn học hỏi nâng cao chất lượng giáo dục
Ví dụ 2: Khi giáo viên đã quen với cách tổ chức hoạt động trong lớp mở rộng dần không gian học tập thông qua dạy học di chuyển. Giáo viên tổ chức cho trẻ khám phá sự kỳ diệu của quả trứng, hoặc khám phá về sự phát triển của cây. lồng ghép các nội dung STEM như đo đếm, so sánh, quan sát sự thay đổi của cây cối, thời tiết.
Giáo viên các lớp phối hợp xây dựng nội dung hoạt động, chia sẻ kinh nghiệm tổ chức, từ đó nâng cao năng lực làm việc nhóm và sáng tạo.
Trong quá trình triển khai. Tôi thường xuyên theo dõi, đánh giá mức độ phù hợp của kế hoạch thông qua dự giờ, trao đổi chuyên môn và phản hồi của giáo viên. Những nội dung chưa phù hợp sẽ được điều chỉnh kịp thời đồng thời ghi nhận, nhân rộng các cách làm hay, sáng tạo trong tổ chức hoạt động STEM.
Thông qua biện pháp này, việc triển khai STEM trong nhà trường được thực hiện có định hướng, có lộ trình rõ ràng, giúp giáo viên từng bước nâng cao năng lực tổ chức hoạt động, tạo sự đồng thuận và thống nhất trong toàn trường, góp phần đổi mới hiệu quả hoạt động giáo dục trẻ theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá”.
Biện pháp 3: Tổ chức bồi dưỡng năng lực giáo viên thông qua sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu hoạt động STEM
Tổ chức bồi dưỡng năng lực giáo viên thông qua sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu hoạt động STEM là quá trình Ban Giám hiệu đổi mới hình thức sinh hoạt chuyên môn từ chỗ thiên về trao đổi lý thuyết sang tập trung nghiên cứu, phân tích và rút kinh nghiệm trực tiếp từ các hoạt động giáo dục trẻ. Biện pháp này nhằm giúp giáo viên nâng cao năng lực thiết kế, tổ chức và điều hành các hoạt động dạy học di chuyển tích hợp theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá”.
Hình ảnh 3: Tổ chức chuyên đề thực hành cho trẻ học qua trải nghiệm
Xuất phát từ thực tiễn cho thấy việc tập huấn lý thuyết đơn thuần chưa giúp giáo viên tự tin áp dụng vào lớp học, luôn xác định hiệu xác định sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu hoạt động là hình thức bồi dưỡng phù hợp, hiệu quả và bền vững, giúp giáo viên học tập lẫn nhau thông qua thực tiễn tổ chức hoạt động.
Chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu hoạt động STEM, trong đó mỗi buổi sinh hoạt đều có mục tiêu cụ thể, nội dung trọng tâm và hình thức tổ chức rõ ràng.
- Giáo viên được phân công chuẩn bị kế hoạch tổ chức một hoạt động STEM cụ thể (trong lớp hoặc ngoài lớp), tập trung vào việc thiết kế môi trường, lựa chọn nguyên vật liệu, xây dựng hệ thống câu hỏi gợi mở cho trẻ.
- Tổ chức dạy minh họa tại lớp hoặc tại không gian trải nghiệm, có sự tham gia dự giờ của Ban Giám hiệu và giáo viên trong tổ.
Ví dụ 1:
Trong sinh hoạt chuyên môn của tổ mẫu giáo lớn, giáo viên tổ chức hoạt động STEM “Xây cầu cho ô tô đi qua” tại sân trường. Giáo viên sử dụng các vật liệu đơn giản như que gỗ, hộp giấy, dây buộc; trẻ được tự do thử nghiệm, điều chỉnh cách xây dựng. Các giáo viên dự giờ tập trung quan sát mức độ tham gia, sự hứng thú và cách trẻ giải quyết vấn đề, thay vì chỉ chú ý đến thao tác của giáo viên.
Ví dụ 2:
Sau giờ dạy tổ chức thảo luận, rút kinh nghiệm theo hướng:
- Hoạt động nào giúp trẻ khám phá và trải nghiệm nhiều nhất?
- Giáo viên đã gợi mở cho trẻ như thế nào?
- Không gian tổ chức hoạt động đã phù hợp chưa?
Qua đó, giáo viên cùng nhau điều chỉnh cách tổ chức hoạt động để phù hợp hơn với đặc điểm của trẻ.
Ví dụ 3:
Đối với những giáo viên còn hạn chế trong thiết kế hoạt động STEM, Ban Giám hiệu phân công giáo viên có kinh nghiệm kèm cặp, hỗ trợ thông qua hình thức dự giờ chéo, trao đổi trực tiếp sau giờ dạy. Những giáo viên tiến bộ nhanh được khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm trong các buổi sinh hoạt chuyên môn tiếp theo.
Trong quá trình triển khai, Tôi thường xuyên theo dõi sự tiến bộ của giáo viên thông qua kế hoạch giáo dục, hoạt động thực tế tại lớp và kết quả rút kinh nghiệm sau sinh hoạt chuyên môn. Trên cơ sở đó, điều chỉnh nội dung, hình thức sinh hoạt chuyên môn cho phù hợp với nhu cầu bồi dưỡng của đội ngũ.
Thông qua biện pháp này, năng lực tổ chức hoạt động STEM và dạy học di chuyển của giáo viên được nâng cao rõ rệt; giáo viên tự tin hơn trong việc thiết kế môi trường học tập, chủ động đổi mới phương pháp, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục trẻ theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”.
Biện pháp 4: Quản lý việc tổ chức dạy học di chuyển thông qua khai thác hiệu quả các không gian giáo dục mở
Quản lý việc tổ chức dạy học di chuyển thông qua khai thác hiệu quả các không gian giáo dục mở là quá trình giáo viên tổ chức và hỗ trợ giáo viên sử dụng linh hoạt các không gian trong và ngoài lớp học nhằm mở rộng môi trường trải nghiệm cho trẻ. Biện pháp này nhằm phát huy tối đa lợi thế của môi trường giáo dục, giúp trẻ được “học bằng trải nghiệm”, phù hợp với định hướng giáo dục STEM và “Học qua chơi - học qua khám phá”.
Thực tiễn cho thấy, nhiều không gian trong trường mầm non như sân trường, hành lang, vườn rau, khu vui chơi ngoài trời… chưa được khai thác hiệu quả cho hoạt động học tập của trẻ, chủ yếu mới sử dụng cho vui chơi tự do. Vì vậy, Ban Giám hiệu xác định việc quản lý và định hướng sử dụng các không gian giáo dục mở là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả dạy học di chuyển.
Rà soát, phân loại các không gian giáo dục trong nhà trường, xác định chức năng và khả năng khai thác của từng khu vực cho các hoạt động STEM và trải nghiệm của trẻ. Chỉ đạo giáo viên lồng ghép việc sử dụng các không gian giáo dục mở vào kế hoạch giáo dục hằng ngày, hằng tuần, khuyến khích giáo viên mạnh dạn tổ chức hoạt động ngoài lớp học.
Hướng dẫn giáo viên xây dựng phương án đảm bảo an toàn cho trẻ khi tổ chức dạy học di chuyển, đồng thời linh hoạt trong sắp xếp thời gian, nội dung hoạt động.
Ví dụ 1:
Tại sân trường, giáo viên tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động STEM như “Khám phá sự chuyển động của bóng”, “Xây đường đi cho xe đồ chơi”. Trẻ được quan sát, thử nghiệm và điều chỉnh cách chơi, qua đó hình thành tư duy khoa học ban đầu một cách tự nhiên.
Đối với những lớp còn e ngại khi tổ chức hoạt động ngoài lớp học, Bộ phận chuyên môn phân công giáo viên có kinh nghiệm hướng dẫn trực tiếp, cùng tổ chức hoạt động tại không gian mở, từ đó giúp giáo viên từng bước tự tin và chủ động hơn.
Trong quá trình triển khai, Ban Giám hiệu thường xuyên theo dõi việc sử dụng các không gian giáo dục mở thông qua dự giờ, kiểm tra kế hoạch giáo dục và trao đổi trực tiếp với giáo viên. Những cách làm hiệu quả được ghi nhận, nhân rộng; những khó khăn, vướng mắc được kịp thời tháo gỡ, điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế.
Thông qua biện pháp này, các không gian trong nhà trường được khai thác hiệu quả, trở thành “lớp học mở” cho trẻ; giáo viên chủ động hơn trong tổ chức dạy học di chuyển, góp phần đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục trẻ theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”.
Biện pháp 5: Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá năng lực giáo viên theo hướng động viên, khích lệ sáng tạo
Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá năng lực giáo viên theo hướng động viên, khích lệ sáng tạo là quá trình Ban Giám hiệu điều chỉnh cách thức kiểm tra, đánh giá từ nặng về hành chính, hình thức sang chú trọng hỗ trợ, đồng hành và phát triển năng lực nghề nghiệp của giáo viên. Biện pháp này nhằm tạo động lực để giáo viên mạnh dạn đổi mới phương pháp, tích cực triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”.
Thực tiễn cho thấy, nếu công tác kiểm tra, đánh giá chỉ tập trung vào việc phát hiện hạn chế sẽ dễ gây tâm lý e dè, ngại đổi mới ở giáo viên. Vì vậy, Ban Giám hiệu xác định kiểm tra, đánh giá phải gắn với mục tiêu phát triển năng lực, coi đây là một kênh bồi dưỡng tại chỗ cho giáo viên.
- Ban Giám hiệu xây dựng tiêu chí đánh giá năng lực giáo viên trong tổ chức hoạt động STEM và dạy học di chuyển, tập trung vào các nội dung: mức độ phù hợp của hoạt động với trẻ, khả năng tạo môi trường trải nghiệm, cách gợi mở và khuyến khích trẻ khám phá.
- Thực hiện đánh giá theo quá trình, không chỉ dựa vào kết quả cuối cùng; coi trọng sự tiến bộ, sáng tạo và nỗ lực đổi mới của giáo viên.
- Kết hợp nhiều hình thức đánh giá như dự giờ, trao đổi sau giờ dạy, nhận xét kế hoạch giáo dục, phản hồi từ tổ chuyên môn.
Hình ảnh:
Sau khi dự giờ một hoạt động ngoài trời, Tổ chức trao đổi trực tiếp với giáo viên theo hướng ghi nhận điểm mạnh trước, sau đó gợi ý nhẹ nhàng những nội dung cần điều chỉnh. Những ý tưởng sáng tạo, cách tổ chức linh hoạt được biểu dương kịp thời trong sinh hoạt chuyên môn hoặc các cuộc họp hội đồng.
Trong quá trình triển khai, Ban Giám hiệu thường xuyên theo dõi sự tiến bộ của giáo viên, kịp thời điều chỉnh cách đánh giá cho phù hợp, đồng thời đưa kết quả đổi mới phương pháp vào tiêu chí thi đua, khen thưởng cuối năm.
Thông qua biện pháp này, giáo viên cảm thấy được tin tưởng, khích lệ, từ đó mạnh dạn sáng tạo, chủ động đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục trẻ.
Biện pháp 6: Tăng cường phối hợp giữa nhà trường - gia đình – cộng đồng trong tổ chức hoạt động STEM
Tăng cường phối hợp giữa nhà trường - gia đình - cộng đồng trong tổ chức hoạt động STEM là quá trình huy động sự tham gia, đồng hành của phụ huynh và các lực lượng xã hội nhằm hỗ trợ giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm, khám phá cho trẻ. Biện pháp này góp phần mở rộng không gian giáo dục, gắn hoạt động STEM với đời sống thực tiễn, tạo điều kiện để trẻ được học tập trong môi trường phong phú, đa dạng.
Thực tiễn cho thấy, khi phụ huynh hiểu và đồng thuận với định hướng giáo dục STEM, việc tổ chức hoạt động “Học qua chơi – học qua khám phá” trở nên thuận lợi và hiệu quả hơn. Vì vậy, Ban Giám hiệu xác định phối hợp với gia đình và cộng đồng là giải pháp quan trọng, mang tính bền vững.
Tăng cường tuyên truyền, trao đổi với phụ huynh về mục tiêu, ý nghĩa của giáo dục STEM và dạy học di chuyển thông qua các buổi họp phụ huynh, góc tuyên truyền, nhóm trao đổi trực tuyến.
Huy động phụ huynh hỗ trợ nguyên vật liệu sẵn có, an toàn, thân thiện để tổ chức các hoạt động STEM như chai nhựa, hộp giấy, vật liệu tái chế. Khuyến khích giáo viên tổ chức các hoạt động STEM gắn với đời sống và đặc trưng địa phương, có sự tham gia hỗ trợ của phụ huynh và cộng đồng.
Ví dụ:
Trong hoạt động “Bé khám phá nghề nghiệp”, phụ huynh được mời tham gia giới thiệu công việc của mình, hỗ trợ giáo viên tổ chức góc trải nghiệm cho trẻ. Trẻ được quan sát, thử nghiệm và đặt câu hỏi, qua đó hình thành hiểu biết ban đầu về thế giới xung quanh.
Trong quá trình thực hiện, Ban Giám hiệu thường xuyên lắng nghe phản hồi từ phụ huynh, kịp thời điều chỉnh hình thức phối hợp cho phù hợp, đồng thời ghi nhận sự đóng góp của gia đình và cộng đồng trong các hoạt động giáo dục của nhà trường.
Thông qua biện pháp này, mối quan hệ giữa nhà trường – gia đình –
Biện pháp 7: Đánh giá hiệu quả và điều chỉnh linh hoạt trong quá trình triển khai các giải pháp
Đánh giá hiệu quả và điều chỉnh linh hoạt là quá trình Ban Giám hiệu thường xuyên theo dõi, đo lường sự phát triển năng lực của đội ngũ giáo viên trong quá trình triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM; từ đó kịp thời điều chỉnh nội dung, hình thức bồi dưỡng và phương thức quản lý cho phù hợp với thực tiễn. Đây là biện pháp quan trọng nhằm bảo đảm các giải pháp đã triển khai không mang tính hình thức, mà thực sự phát huy hiệu quả, tạo động lực phát triển nghề nghiệp bền vững cho giáo viên.
Xuất phát từ thực tế cho thấy năng lực, nhu cầu và mức độ thích ứng của giáo viên không đồng đều, Ban Giám hiệu xác định việc đánh giá phải gắn với điều chỉnh linh hoạt, coi đánh giá là cơ sở để hỗ trợ, bồi dưỡng và phát triển năng lực giáo viên, không đơn thuần là xếp loại.
Đã xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá năng lực giáo viên trong triển khai và dạy học di chuyển, tập trung vào các nội dung:
Năng lực chuyên môn và khả năng vận dụng phương pháp giáo dục mới;
Mức độ đổi mới, sáng tạo trong tổ chức hoạt động. Sự tiến bộ của giáo viên qua từng giai đoạn thực hiện. Hiệu quả tổ chức hoạt động thể hiện qua mức độ tham gia, hứng thú của trẻ. Kết hợp nhiều hình thức đánh giá nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện như: quan sát thực tế tại lớp, dự giờ – trao đổi sau giờ dạy, khảo sát ý kiến đồng nghiệp, phản hồi từ phụ huynh, đồng thời khai thác kết quả đánh giá sự phát triển của trẻ.
Tăng cường ứng dụng công nghệ trong công tác đánh giá và theo dõi tiến trình phát triển năng lực giáo viên thông qua bảng đánh giá trực tuyến, phần mềm quản lý giáo dục; cập nhật định kỳ kết quả thực hiện để làm căn cứ điều chỉnh kế hoạch bồi dưỡng.
Ví dụ:
Tại nhà trường, giáo viên được đánh giá theo chu kỳ hàng quý dựa trên tiêu chí “Đổi mới - Sáng tạo - Hiệu quả”. Qua đánh giá, Ban Giám hiệu nhận diện rõ những điểm mạnh, hạn chế của từng giáo viên để xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp. Những giáo viên còn gặp khó khăn trong tổ chức hoạt động STEM được bố trí tham gia thêm các buổi thực hành tại lớp, dự giờ giáo viên có kinh nghiệm hoặc được tổ chuyên môn hỗ trợ trực tiếp.
Trong quá trình triển khai chương trình bồi dưỡng về phương pháp giáo dục STEM, sau khoảng ba tháng thực hiện, một số giáo viên vẫn còn lúng túng khi áp dụng vào thực tế. Nhà trường đã kịp thời điều chỉnh kế hoạch, bổ sung hình thức bồi dưỡng thông qua học tập tình huống, mô phỏng hoạt động dạy học và tăng cường thực hành trực tiếp tại lớp, giúp giáo viên từng bước nâng cao năng lực.
Bên cạnh đó, Ban Giám hiệu chú trọng công tác động viên, khích lệ thông qua việc công khai kết quả đánh giá trên bảng tin nội bộ, website nhà trường; kịp thời khen thưởng những giáo viên có nhiều cải tiến, sáng tạo trong tổ chức hoạt động giáo dục. Những giáo viên có năng lực tốt được khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp thông qua sinh hoạt chuyên môn và hình thức “cầm tay chỉ việc”.
Nhà trường phát động phong trào “Mỗi giáo viên – một sáng kiến”, tạo điều kiện để giáo viên trình bày các ý tưởng, giải pháp hay trong các buổi sinh hoạt chuyên môn. Những sáng kiến có hiệu quả được lựa chọn để nhân rộng, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới trong toàn trường.
Thông qua biện pháp đánh giá hiệu quả và điều chỉnh linh hoạt, chất lượng đội ngũ giáo viên từng bước được nâng cao; công tác bồi dưỡng sát với thực tiễn hơn; các giải pháp quản lý được điều chỉnh kịp thời, phù hợp với điều kiện nhà trường, góp phần xây dựng môi trường làm việc tích cực, đổi mới và phát triển bền vững trong giáo dục mầm non.
IV. HIỆU QUẢ MANG LẠI CỦA SÁNG KIẾN
Sau khi triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý trong sáng kiến “Giải pháp quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM ‘Học qua chơi - học qua khám phá’ ở trường mầm non”, nhà trường đã đạt được những chuyển biến tích cực, rõ nét trên nhiều phương diện.
Trước hết, năng lực chuyên môn và năng lực tổ chức hoạt động của đội ngũ giáo viên được nâng lên rõ rệt. Thông qua các hình thức bồi dưỡng linh hoạt, gắn với thực tiễn lớp học và sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu hoạt động STEM, giáo viên đã từng bước hiểu đúng bản chất giáo dục STEM mầm non, biết cách tổ chức các hoạt động học tập thông qua chơi, trải nghiệm và khám phá. Giáo viên chủ động hơn trong việc thiết kế môi trường học tập mở, tổ chức dạy học di chuyển linh hoạt trong và ngoài lớp học, phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ.
Bên cạnh đó, giáo viên được rèn luyện và phát triển các kỹ năng mềm quan trọng như kỹ năng giao tiếp với phụ huynh, kỹ năng xử lý tình huống sư phạm, làm việc nhóm và quản lý cảm xúc. Nhờ đó, giáo viên tự tin hơn trong công tác giảng dạy, chủ động phối hợp với đồng nghiệp và phụ huynh, góp phần xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, tích cực và hiệu quả.
Các phong trào thi đua, hoạt động khuyến khích sáng tạo và cơ chế khen thưởng kịp thời đã tạo động lực mạnh mẽ cho giáo viên đổi mới phương pháp, tích cực tham gia các hoạt động STEM và dạy học di chuyển. Sinh hoạt tổ chuyên môn trở thành diễn đàn trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau, tạo nên môi trường làm việc chuyên nghiệp, đoàn kết và giàu cảm hứng.
Công tác quản lý nhà trường được đổi mới theo hướng khoa học, linh hoạt, gắn đánh giá với hỗ trợ và điều chỉnh kịp thời. Nhờ đó, các biện pháp quản lý không mang tính hình thức mà phát huy hiệu quả thực chất, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non một cách bền vững.
1. Đối với bản thân
Thông qua việc nghiên cứu và triển khai sáng kiến giải pháp quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong tổ chức dạy học di chuyển tích hợp STEM, bản thân tôi đã từng bước nâng cao năng lực chỉ đạo, điều hành và rèn luyện tư duy quản lý theo hướng khoa học, linh hoạt, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non hiện nay. Việc áp dụng các giải pháp quản lý đồng bộ giúp tôi chủ động hơn trong công tác tham mưu, xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và đánh giá hiệu quả hoạt động giáo dục tại nhà trường.
Quá trình thường xuyên theo dõi, giám sát, hỗ trợ và đồng hành cùng giáo viên giúp tôi hiểu rõ hơn năng lực, điểm mạnh, hạn chế của từng cá nhân; từ đó xây dựng chiến lược bồi dưỡng phù hợp, phát huy thế mạnh, khắc phục những tồn tại của đội ngũ. Đồng thời, tôi tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong quản lý hoạt động chuyên môn, đặc biệt là trong chỉ đạo đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục trẻ theo hướng trải nghiệm, “học qua chơi - học qua khám phá”.
2. Đối với đội ngũ giáo viên
Sáng kiến đã góp phần nâng cao rõ rệt năng lực chuyên môn và kỹ năng tổ chức hoạt động của đội ngũ giáo viên. Giáo viên được tiếp cận, cập nhật và vận dụng linh hoạt các phương pháp giáo dục hiện đại, đặc biệt là giáo dục STEM và dạy học di chuyển, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay.
Bên cạnh đó, giáo viên được bồi dưỡng và phát triển các kỹ năng mềm thiết yếu như kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống sư phạm, làm việc nhóm và phối hợp với phụ huynh. Nhờ vậy, giáo viên trở nên tự tin, chủ động hơn trong công tác giảng dạy và chăm sóc, giáo dục trẻ. Các hoạt động động viên, khích lệ và phong trào thi đua sáng tạo đã tạo động lực để giáo viên không ngừng học hỏi, đổi mới, nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động giáo dục, đồng thời tăng cường sự gắn bó với nghề và với nhà trường.
3. Đối với nhà trường
Việc triển khai sáng kiến đã góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, từ đó cải thiện rõ rệt chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ trong toàn trường. Môi trường làm việc được xây dựng theo hướng tích cực, dân chủ, khuyến khích tinh thần hợp tác, đoàn kết và sáng tạo trong tập thể sư phạm.
Công tác quản lý giáo viên từng bước đi vào nền nếp, khoa học và hiệu quả hơn. Ban Giám hiệu chủ động trong việc chỉ đạo đổi mới phương pháp, hỗ trợ và phát triển năng lực đội ngũ. Qua đó, uy tín, chất lượng giáo dục và hình ảnh của nhà trường ngày càng được nâng cao, tạo dựng được một tập thể sư phạm vững mạnh, có năng lực chuyên môn và kỹ năng mềm tốt, sẵn sàng thích ứng với yêu cầu phát triển của ngành giáo dục.
4. Đối với trẻ
Nhờ đội ngũ giáo viên được nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng tổ chức hoạt động, trẻ được tham gia các hoạt động giáo dục phong phú, linh hoạt, giàu tính trải nghiệm. Các hoạt động dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá” đã tạo hứng thú cho trẻ, giúp trẻ tích cực tham gia, mạnh dạn thể hiện ý tưởng, hình thành kỹ năng sống và phát triển toàn diện về nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm – xã hội và thể chất.
5. Đối với phụ huynh
Sáng kiến góp phần tạo niềm tin và sự yên tâm cho phụ huynh khi gửi con em tại trường, bởi đội ngũ giáo viên có chuyên môn vững vàng, thái độ ứng xử chuẩn mực và tinh thần trách nhiệm cao. Mối quan hệ phối hợp giữa nhà trường và gia đình ngày càng chặt chẽ, tạo sự đồng thuận trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ, góp phần xây dựng môi trường giáo dục mầm non thân thiện, hiện đại và phát triển bền vững.
Kết quả khảo sát cuối năm
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Bối cảnh chọn đề tài
Trong giai đoạn hiện nay khi giáo dục mầm non đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng đổi mới toàn diện nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, yêu cầu đặt ra đối với các cơ sở giáo dục mầm non không chỉ là thực hiện đúng chương trình, mà còn phải nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển năng lực toàn diện cho trẻ, tạo nền tảng vững chắc cho các bậc học tiếp theo.
Giáo dục STEM với định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá” ngày càng khẳng định tính phù hợp đối với trẻ mầm non, bởi đây là phương thức tổ chức hoạt động tích hợp, linh hoạt, giúp trẻ được trải nghiệm, khám phá thế giới xung quanh một cách tự nhiên, phát huy tư duy sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề và kỹ năng hợp tác. Đặc biệt, hình thức dạy học di chuyển tổ chức hoạt động học tập linh hoạt trong và ngoài lớp học, tại các không gian giáo dục mở đã góp phần mở rộng môi trường học tập, tăng cường trải nghiệm thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh hiện nay.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai tại các trường mầm non cho thấy, năng lực tổ chức dạy học di chuyển tích hợp STEM của đội ngũ giáo viên còn chưa đồng đều, một số giáo viên vẫn còn lúng túng trong việc thiết kế hoạt động, chưa khai thác hiệu quả các không gian giáo dục, còn tâm lý e ngại đổi mới. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc công tác quản lý, chỉ đạo chuyên môn chưa thật sự đồng bộ, chưa có các giải pháp cụ thể nhằm hỗ trợ, bồi dưỡng và phát huy năng lực sáng tạo của giáo viên.
Trước yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong bối cảnh hiện nay, việc nghiên cứu và áp dụng giải pháp quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá” là hết sức cần thiết và cấp bách. Đây không chỉ là giải pháp góp phần đổi mới hoạt động giáo dục trẻ tại nhà trường, mà còn là hướng đi phù hợp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ, phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của giáo viên, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục mầm non trong giai đoạn mới.
II. Lí do hình thành biện pháp
Xuất phát từ yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt là yêu cầu nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ theo hướng phát triển toàn diện, giáo dục STEM đã và đang được xác định là một trong những định hướng quan trọng, góp phần hình thành cho trẻ các năng lực nền tảng thông qua trải nghiệm, khám phá và vui chơi. Tuy nhiên, thực tiễn công tác quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục tại các trường mầm non cho thấy, việc triển khai giáo dục STEM, nhất là tích hợp trong các hoạt động hằng ngày, vẫn còn nhiều khó khăn và chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Một bộ phận giáo viên chưa nhận thức đầy đủ và thống nhất về bản chất của giáo dục STEM trong mầm non, còn hiểu STEM theo hướng hàn lâm, nặng về kiến thức, dẫn đến việc tổ chức hoạt động mang tính hình thức, gò bó, chưa thực sự phát huy được vai trò trung tâm của trẻ. Hoạt động “học qua chơi, học qua khám phá”, tinh thần cốt lõi của giáo dục mầm non chưa được khai thác triệt để trong các hoạt động.
Bên cạnh đó, dạy học di chuyển hình thức tổ chức hoạt động có nhiều ưu thế trong việc mở rộng không gian học tập, tăng cường trải nghiệm thực tiễn cho trẻ chưa được giáo viên vận dụng thường xuyên. Nguyên nhân chủ yếu là do giáo viên còn tâm lý e ngại thay đổi không gian lớp học, thiếu kỹ năng tổ chức hoạt động ngoài lớp, chưa thật sự tự tin và mạnh dạn sáng tạo trong quá trình thực hiện. Việc khai thác các không gian giáo dục mở trong và ngoài nhà trường chưa được thực hiện đồng bộ, hiệu quả.
Từ góc độ quản lý, công tác chỉ đạo, hỗ trợ nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM ở một số thời điểm còn nặng về hành chính, chưa thật sự đi sâu vào bồi dưỡng năng lực thực hành, chưa tạo được động lực mạnh mẽ để giáo viên đổi mới phương pháp. Điều này đòi hỏi người cán bộ quản lý phải có những giải pháp cụ thể, linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường nhằm đồng hành, hỗ trợ và phát huy năng lực sáng tạo của đội ngũ giáo viên.
Xuất phát từ những yêu cầu và hạn chế nêu trên, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp quản lý nhằm nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá” là hết sức cần thiết và cấp bách. Các giải pháp này không chỉ góp phần đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục trẻ ở trường mầm non, mà còn có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong bối cảnh hiện nay
III. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nhằm nghiên cứu, phân tích thực trạng công tác quản lý và năng lực tổ chức hoạt động giáo dục của đội ngũ giáo viên mầm non trong việc triển khai dạy học theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp, khả thi và hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng tổ chức hoạt động và tinh thần đổi mới sáng tạo của giáo viên mầm non.
Thông qua việc áp dụng các giải pháp quản lý, đề tài hướng tới việc đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục trẻ theo hướng linh hoạt, trải nghiệm, phát huy tính tích cực, chủ động và khả năng khám phá của trẻ, tạo môi trường học tập mở, thân thiện, phù hợp với đặc điểm phát triển của lứa tuổi mầm non.
Đồng thời, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non trong nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay, làm cơ sở thực tiễn cho việc nhân rộng và áp dụng các giải pháp quản lý trong các cơ sở giáo dục mầm non có điều kiện tương tự.
IV. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là đội ngũ giáo viên mầm non trong nhà trường,
V. Phạm vi nghiên cứu
Sáng kiến được nghiên cứu và áp dụng tại trường mầm non, tập trung vào đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy các nhóm, lớp. Thời gian nghiên cứu và áp dụng trong năm học.
V. Phương pháp nghiên cứu tài liệu:
- Phương pháp điều tra, khảo sát:
- Phương pháp phân tích và tổng hợp.
- Phương pháp thực nghiệm
VI. Điểm mới của nghiên cứu
Đề tài tiếp cận vấn đề từ góc độ quản lý nhà trường, trong đó xác định rõ vai trò của Ban Giám hiệu trong việc định hướng, hỗ trợ và phát triển năng lực giáo viên, coi nâng cao năng lực tổ chức hoạt động giáo dục là giải pháp then chốt để đổi mới giáo dục mầm non một cách bền vững.
Lần đầu tiên kết hợp có hệ thống giữa dạy học di chuyển và giáo dục STEM theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi mầm non, góp phần mở rộng không gian học tập, tăng cường trải nghiệm thực tiễn cho trẻ.
Đề xuất hệ thống các giải pháp quản lý đồng bộ, linh hoạt và khả thi, được xây dựng trên cơ sở điều kiện thực tế của trường mầm non công lập, dễ triển khai, có thể áp dụng và nhân rộng trong các cơ sở giáo dục mầm non có điều kiện tương tự.
VII. Giả thuyết nghiên cứu
Sáng kiến xây dựng và triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý phù hợp, chú trọng nâng cao nhận thức, bồi dưỡng năng lực chuyên môn, kỹ năng tổ chức hoạt động và tạo động lực đổi mới cho đội ngũ giáo viên, đồng thời tăng cường hỗ trợ, đồng hành trong quá trình tổ chức dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá”, thì năng lực tổ chức hoạt động giáo dục của giáo viên mầm non sẽ được nâng cao rõ rệt.
Từ đó, các hoạt động giáo dục trẻ trong nhà trường sẽ được đổi mới theo hướng linh hoạt, trải nghiệm, phát huy tính tích cực và khả năng khám phá của trẻ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
B. NỘI DUNG
I. Cơ sở lí luận
Sáng kiến được xây dựng trên nền tảng các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về đổi mới giáo dục mầm non, đồng thời xuất phát từ yêu cầu thực tiễn nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trong bối cảnh hiện nay.
Tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã khẳng định yêu cầu chuyển mạnh quá trình giáo dục từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học, coi giáo dục mầm non là nền tảng đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Quan điểm này đặt ra yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ thông qua các hoạt động trải nghiệm, vui chơi và khám phá.
Chương trình Giáo dục Mầm non hiện hành, ban hành kèm theo Thông tư số 01/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tiếp tục nhấn mạnh việc tổ chức các hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, tăng cường trải nghiệm, chú trọng hình thành các kỹ năng, năng lực ban đầu cho trẻ. Chương trình yêu cầu giáo viên không chỉ thực hiện đúng nội dung giáo dục mà còn phải linh hoạt trong hình thức tổ chức, khai thác hiệu quả môi trường giáo dục trong và ngoài lớp học, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường.
Trong bối cảnh đó, giáo dục STEM được xác định là một định hướng phù hợp trong giáo dục mầm non, bởi STEM không phải là dạy kiến thức hàn lâm mà là phương thức tổ chức hoạt động tích hợp, giúp trẻ học thông qua chơi, trải nghiệm và khám phá các hiện tượng gần gũi với cuộc sống. Giáo dục STEM góp phần hình thành ở trẻ tư duy khoa học, khả năng giải quyết vấn đề, kỹ năng hợp tác và sáng tạo - những năng lực nền tảng cần được hình thành ngay từ lứa tuổi mầm non.
Dạy học di chuyển là hình thức tổ chức hoạt động giáo dục linh hoạt, không bó hẹp trong không gian lớp học, tạo điều kiện để trẻ được học tập trong các không gian giáo dục mở như sân trường, vườn trải nghiệm, khu vui chơi, môi trường xung quanh. Hình thức này phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý trẻ mầm non, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho việc tổ chức các hoạt động STEM theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”.
Về mặt đội ngũ, Luật Giáo dục và các văn bản hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo đều khẳng định giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục. Năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non thể hiện ở khả năng xây dựng kế hoạch giáo dục, tổ chức các hoạt động học tập, vui chơi, trải nghiệm phù hợp với độ tuổi và đánh giá sự phát triển của trẻ. Bên cạnh đó, kỹ năng mềm như giao tiếp, xử lý tình huống, làm việc nhóm, phối hợp với phụ huynh có vai trò đặc biệt quan trọng trong môi trường giáo dục mầm non.
Lý luận quản lý giáo dục hiện đại cho rằng quản lý nhà trường cần chuyển từ mô hình quản lý hành chính thuần túy sang quản lý phát triển năng lực đội ngũ, trong đó Ban Giám hiệu giữ vai trò định hướng, hỗ trợ, đồng hành cùng giáo viên trong quá trình đổi mới phương pháp giáo dục. Việc vận dụng các lý thuyết quản lý theo mục tiêu, quản lý chất lượng và quản lý phát triển nguồn nhân lực vào thực tiễn trường mầm non giúp nâng cao hiệu quả bồi dưỡng giáo viên, tạo động lực đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục.
Thực tiễn cho thấy, cần quan tâm đúng mức đến công tác bồi dưỡng năng lực giáo viên, đặc biệt là trong triển khai các hình thức tổ chức hoạt động mới như giáo dục STEM và dạy học di chuyển, thường đạt hiệu quả cao hơn trong đổi mới hoạt động giáo dục trẻ. Đây chính là cơ sở thực tiễn quan trọng để đề tài nghiên cứu và đề xuất các giải pháp quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá”.
Từ những căn cứ lí luận và thực tiễn nêu trên, có thể khẳng định rằng sáng kiến được xây dựng trên cơ sở khoa học vững chắc, phù hợp với các văn bản chỉ đạo hiện hành và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong bối cảnh hiện nay.
II. Thực trạng vấn đề
1.Thuận lợi
Trong những năm gần đây, giáo dục mầm non luôn nhận được sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và các cấp quản lý giáo dục thông qua các chủ trương, chính sách và chương trình phát triển giáo dục. Các cơ quan quản lý giáo dục địa phương thường xuyên chỉ đạo, tạo điều kiện đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, đồng thời tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên môn, tập huấn đổi mới phương pháp giáo dục cho đội ngũ giáo viên mầm non.
Nhà trường có đội ngũ giáo viên cơ bản đạt chuẩn và trên chuẩn, trong đó nhiều giáo viên trẻ, năng động, nhiệt huyết với nghề, có tinh thần cầu thị, sẵn sàng học hỏi và tiếp cận các phương pháp giáo dục hiện đại như giáo dục trải nghiệm, giáo dục STEM, dạy học lấy trẻ làm trung tâm. Đây là điều kiện thuận lợi để triển khai các hoạt động đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục trẻ.
Chương trình Giáo dục mầm non hiện hành tạo điều kiện cho giáo viên linh hoạt trong việc xây dựng kế hoạch và tổ chức các hoạt động học tập, vui chơi phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ. Việc khuyến khích tổ chức các hoạt động trải nghiệm, khám phá giúp giáo viên có nhiều cơ hội sáng tạo trong giảng dạy, góp phần phát triển toàn diện cho trẻ cả về thể chất, trí tuệ và cảm xúc – xã hội.
Bên cạnh đó, đa số phụ huynh ngày càng nhận thức rõ vai trò, ý nghĩa của giáo dục mầm non; quan tâm, tin tưởng và sẵn sàng phối hợp với nhà trường trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ. Đây là nguồn động viên và hỗ trợ quan trọng để nhà trường triển khai các hoạt động giáo dục theo hướng đổi mới.
2. Khó khăn
Bên cạnh những thuận lợi nêu trên, thực tiễn công tác quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục tại nhà trường vẫn còn một số khó khăn nhất định. Một bộ phận giáo viên tuy có năng lực chuyên môn vững vàng nhưng còn hạn chế về kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xử lý tình huống sư phạm và xây dựng mối quan hệ phối hợp với phụ huynh. Điều này đôi khi gây lúng túng trong việc giải quyết các tình huống phát sinh trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ.
Đội ngũ giáo viên chưa thật sự đồng đều về kinh nghiệm và khả năng thích ứng với đổi mới phương pháp. Một số giáo viên lớn tuổi có nhiều kinh nghiệm giảng dạy nhưng còn chậm trong việc tiếp cận, vận dụng các phương pháp giáo dục mới; trong khi đó, giáo viên trẻ tuy năng động, sáng tạo nhưng lại thiếu kinh nghiệm thực tiễn trong xử lý tình huống sư phạm và tổ chức hoạt động linh hoạt.
Giáo viên mầm non phải đảm nhiệm khối lượng công việc lớn, vừa giảng dạy, chăm sóc trẻ, vừa tổ chức nhiều hoạt động ngoài giờ, hồ sơ sổ sách, áp lực công việc đôi khi ảnh hưởng đến thời gian tự học, tự bồi dưỡng và tinh thần đổi mới của giáo viên.
Mặc dù có nhiều chương trình bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, song một số nội dung đào tạo vẫn còn nặng về lý thuyết, chưa chú trọng đầy đủ đến việc phát triển kỹ năng mềm và năng lực ứng dụng thực tiễn, đặc biệt là trong tổ chức dạy học di chuyển, hoạt động trải nghiệm và giáo dục STEM.
Đa số giáo viên có khả năng thực hiện các hoạt động giáo dục theo đúng chương trình, xây dựng kế hoạch phù hợp với độ tuổi của trẻ. Tuy nhiên, việc sáng tạo trong thiết kế hoạt động, khai thác môi trường giáo dục mở và ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy vẫn còn hạn chế ở một số giáo viên, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay.
3. Khảo sát thực trạng
Nội dung khảo sát tập trung vào những năng lực cốt lõi của giáo viên như khả năng lập kế hoạch, thiết kế hoạt động, phương pháp giảng dạy; kỹ năng xử lý tình huống sư phạm, khả năng giao tiếp, phối hợp với đồng nghiệp và phụ huynh. Kết quả khảo sát được tổng hợp như sau:
I. Bối cảnh chọn đề tài
Trong giai đoạn hiện nay khi giáo dục mầm non đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng đổi mới toàn diện nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, yêu cầu đặt ra đối với các cơ sở giáo dục mầm non không chỉ là thực hiện đúng chương trình, mà còn phải nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển năng lực toàn diện cho trẻ, tạo nền tảng vững chắc cho các bậc học tiếp theo.
Giáo dục STEM với định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá” ngày càng khẳng định tính phù hợp đối với trẻ mầm non, bởi đây là phương thức tổ chức hoạt động tích hợp, linh hoạt, giúp trẻ được trải nghiệm, khám phá thế giới xung quanh một cách tự nhiên, phát huy tư duy sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề và kỹ năng hợp tác. Đặc biệt, hình thức dạy học di chuyển tổ chức hoạt động học tập linh hoạt trong và ngoài lớp học, tại các không gian giáo dục mở đã góp phần mở rộng môi trường học tập, tăng cường trải nghiệm thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh hiện nay.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai tại các trường mầm non cho thấy, năng lực tổ chức dạy học di chuyển tích hợp STEM của đội ngũ giáo viên còn chưa đồng đều, một số giáo viên vẫn còn lúng túng trong việc thiết kế hoạt động, chưa khai thác hiệu quả các không gian giáo dục, còn tâm lý e ngại đổi mới. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc công tác quản lý, chỉ đạo chuyên môn chưa thật sự đồng bộ, chưa có các giải pháp cụ thể nhằm hỗ trợ, bồi dưỡng và phát huy năng lực sáng tạo của giáo viên.
Trước yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong bối cảnh hiện nay, việc nghiên cứu và áp dụng giải pháp quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá” là hết sức cần thiết và cấp bách. Đây không chỉ là giải pháp góp phần đổi mới hoạt động giáo dục trẻ tại nhà trường, mà còn là hướng đi phù hợp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ, phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của giáo viên, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục mầm non trong giai đoạn mới.
II. Lí do hình thành biện pháp
Xuất phát từ yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt là yêu cầu nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ theo hướng phát triển toàn diện, giáo dục STEM đã và đang được xác định là một trong những định hướng quan trọng, góp phần hình thành cho trẻ các năng lực nền tảng thông qua trải nghiệm, khám phá và vui chơi. Tuy nhiên, thực tiễn công tác quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục tại các trường mầm non cho thấy, việc triển khai giáo dục STEM, nhất là tích hợp trong các hoạt động hằng ngày, vẫn còn nhiều khó khăn và chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Một bộ phận giáo viên chưa nhận thức đầy đủ và thống nhất về bản chất của giáo dục STEM trong mầm non, còn hiểu STEM theo hướng hàn lâm, nặng về kiến thức, dẫn đến việc tổ chức hoạt động mang tính hình thức, gò bó, chưa thực sự phát huy được vai trò trung tâm của trẻ. Hoạt động “học qua chơi, học qua khám phá”, tinh thần cốt lõi của giáo dục mầm non chưa được khai thác triệt để trong các hoạt động.
Bên cạnh đó, dạy học di chuyển hình thức tổ chức hoạt động có nhiều ưu thế trong việc mở rộng không gian học tập, tăng cường trải nghiệm thực tiễn cho trẻ chưa được giáo viên vận dụng thường xuyên. Nguyên nhân chủ yếu là do giáo viên còn tâm lý e ngại thay đổi không gian lớp học, thiếu kỹ năng tổ chức hoạt động ngoài lớp, chưa thật sự tự tin và mạnh dạn sáng tạo trong quá trình thực hiện. Việc khai thác các không gian giáo dục mở trong và ngoài nhà trường chưa được thực hiện đồng bộ, hiệu quả.
Từ góc độ quản lý, công tác chỉ đạo, hỗ trợ nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM ở một số thời điểm còn nặng về hành chính, chưa thật sự đi sâu vào bồi dưỡng năng lực thực hành, chưa tạo được động lực mạnh mẽ để giáo viên đổi mới phương pháp. Điều này đòi hỏi người cán bộ quản lý phải có những giải pháp cụ thể, linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường nhằm đồng hành, hỗ trợ và phát huy năng lực sáng tạo của đội ngũ giáo viên.
Xuất phát từ những yêu cầu và hạn chế nêu trên, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp quản lý nhằm nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá” là hết sức cần thiết và cấp bách. Các giải pháp này không chỉ góp phần đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục trẻ ở trường mầm non, mà còn có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong bối cảnh hiện nay
III. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nhằm nghiên cứu, phân tích thực trạng công tác quản lý và năng lực tổ chức hoạt động giáo dục của đội ngũ giáo viên mầm non trong việc triển khai dạy học theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp, khả thi và hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng tổ chức hoạt động và tinh thần đổi mới sáng tạo của giáo viên mầm non.
Thông qua việc áp dụng các giải pháp quản lý, đề tài hướng tới việc đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục trẻ theo hướng linh hoạt, trải nghiệm, phát huy tính tích cực, chủ động và khả năng khám phá của trẻ, tạo môi trường học tập mở, thân thiện, phù hợp với đặc điểm phát triển của lứa tuổi mầm non.
Đồng thời, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non trong nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay, làm cơ sở thực tiễn cho việc nhân rộng và áp dụng các giải pháp quản lý trong các cơ sở giáo dục mầm non có điều kiện tương tự.
IV. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là đội ngũ giáo viên mầm non trong nhà trường,
V. Phạm vi nghiên cứu
Sáng kiến được nghiên cứu và áp dụng tại trường mầm non, tập trung vào đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy các nhóm, lớp. Thời gian nghiên cứu và áp dụng trong năm học.
V. Phương pháp nghiên cứu tài liệu:
- Phương pháp điều tra, khảo sát:
- Phương pháp phân tích và tổng hợp.
- Phương pháp thực nghiệm
VI. Điểm mới của nghiên cứu
Đề tài tiếp cận vấn đề từ góc độ quản lý nhà trường, trong đó xác định rõ vai trò của Ban Giám hiệu trong việc định hướng, hỗ trợ và phát triển năng lực giáo viên, coi nâng cao năng lực tổ chức hoạt động giáo dục là giải pháp then chốt để đổi mới giáo dục mầm non một cách bền vững.
Lần đầu tiên kết hợp có hệ thống giữa dạy học di chuyển và giáo dục STEM theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi mầm non, góp phần mở rộng không gian học tập, tăng cường trải nghiệm thực tiễn cho trẻ.
Đề xuất hệ thống các giải pháp quản lý đồng bộ, linh hoạt và khả thi, được xây dựng trên cơ sở điều kiện thực tế của trường mầm non công lập, dễ triển khai, có thể áp dụng và nhân rộng trong các cơ sở giáo dục mầm non có điều kiện tương tự.
VII. Giả thuyết nghiên cứu
Sáng kiến xây dựng và triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý phù hợp, chú trọng nâng cao nhận thức, bồi dưỡng năng lực chuyên môn, kỹ năng tổ chức hoạt động và tạo động lực đổi mới cho đội ngũ giáo viên, đồng thời tăng cường hỗ trợ, đồng hành trong quá trình tổ chức dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá”, thì năng lực tổ chức hoạt động giáo dục của giáo viên mầm non sẽ được nâng cao rõ rệt.
Từ đó, các hoạt động giáo dục trẻ trong nhà trường sẽ được đổi mới theo hướng linh hoạt, trải nghiệm, phát huy tính tích cực và khả năng khám phá của trẻ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
B. NỘI DUNG
I. Cơ sở lí luận
Sáng kiến được xây dựng trên nền tảng các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về đổi mới giáo dục mầm non, đồng thời xuất phát từ yêu cầu thực tiễn nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trong bối cảnh hiện nay.
Tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã khẳng định yêu cầu chuyển mạnh quá trình giáo dục từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học, coi giáo dục mầm non là nền tảng đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Quan điểm này đặt ra yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ thông qua các hoạt động trải nghiệm, vui chơi và khám phá.
Chương trình Giáo dục Mầm non hiện hành, ban hành kèm theo Thông tư số 01/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tiếp tục nhấn mạnh việc tổ chức các hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, tăng cường trải nghiệm, chú trọng hình thành các kỹ năng, năng lực ban đầu cho trẻ. Chương trình yêu cầu giáo viên không chỉ thực hiện đúng nội dung giáo dục mà còn phải linh hoạt trong hình thức tổ chức, khai thác hiệu quả môi trường giáo dục trong và ngoài lớp học, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường.
Trong bối cảnh đó, giáo dục STEM được xác định là một định hướng phù hợp trong giáo dục mầm non, bởi STEM không phải là dạy kiến thức hàn lâm mà là phương thức tổ chức hoạt động tích hợp, giúp trẻ học thông qua chơi, trải nghiệm và khám phá các hiện tượng gần gũi với cuộc sống. Giáo dục STEM góp phần hình thành ở trẻ tư duy khoa học, khả năng giải quyết vấn đề, kỹ năng hợp tác và sáng tạo - những năng lực nền tảng cần được hình thành ngay từ lứa tuổi mầm non.
Dạy học di chuyển là hình thức tổ chức hoạt động giáo dục linh hoạt, không bó hẹp trong không gian lớp học, tạo điều kiện để trẻ được học tập trong các không gian giáo dục mở như sân trường, vườn trải nghiệm, khu vui chơi, môi trường xung quanh. Hình thức này phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý trẻ mầm non, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho việc tổ chức các hoạt động STEM theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”.
Về mặt đội ngũ, Luật Giáo dục và các văn bản hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo đều khẳng định giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục. Năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non thể hiện ở khả năng xây dựng kế hoạch giáo dục, tổ chức các hoạt động học tập, vui chơi, trải nghiệm phù hợp với độ tuổi và đánh giá sự phát triển của trẻ. Bên cạnh đó, kỹ năng mềm như giao tiếp, xử lý tình huống, làm việc nhóm, phối hợp với phụ huynh có vai trò đặc biệt quan trọng trong môi trường giáo dục mầm non.
Lý luận quản lý giáo dục hiện đại cho rằng quản lý nhà trường cần chuyển từ mô hình quản lý hành chính thuần túy sang quản lý phát triển năng lực đội ngũ, trong đó Ban Giám hiệu giữ vai trò định hướng, hỗ trợ, đồng hành cùng giáo viên trong quá trình đổi mới phương pháp giáo dục. Việc vận dụng các lý thuyết quản lý theo mục tiêu, quản lý chất lượng và quản lý phát triển nguồn nhân lực vào thực tiễn trường mầm non giúp nâng cao hiệu quả bồi dưỡng giáo viên, tạo động lực đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục.
Thực tiễn cho thấy, cần quan tâm đúng mức đến công tác bồi dưỡng năng lực giáo viên, đặc biệt là trong triển khai các hình thức tổ chức hoạt động mới như giáo dục STEM và dạy học di chuyển, thường đạt hiệu quả cao hơn trong đổi mới hoạt động giáo dục trẻ. Đây chính là cơ sở thực tiễn quan trọng để đề tài nghiên cứu và đề xuất các giải pháp quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá”.
Từ những căn cứ lí luận và thực tiễn nêu trên, có thể khẳng định rằng sáng kiến được xây dựng trên cơ sở khoa học vững chắc, phù hợp với các văn bản chỉ đạo hiện hành và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong bối cảnh hiện nay.
II. Thực trạng vấn đề
1.Thuận lợi
Trong những năm gần đây, giáo dục mầm non luôn nhận được sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và các cấp quản lý giáo dục thông qua các chủ trương, chính sách và chương trình phát triển giáo dục. Các cơ quan quản lý giáo dục địa phương thường xuyên chỉ đạo, tạo điều kiện đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, đồng thời tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên môn, tập huấn đổi mới phương pháp giáo dục cho đội ngũ giáo viên mầm non.
Nhà trường có đội ngũ giáo viên cơ bản đạt chuẩn và trên chuẩn, trong đó nhiều giáo viên trẻ, năng động, nhiệt huyết với nghề, có tinh thần cầu thị, sẵn sàng học hỏi và tiếp cận các phương pháp giáo dục hiện đại như giáo dục trải nghiệm, giáo dục STEM, dạy học lấy trẻ làm trung tâm. Đây là điều kiện thuận lợi để triển khai các hoạt động đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục trẻ.
Chương trình Giáo dục mầm non hiện hành tạo điều kiện cho giáo viên linh hoạt trong việc xây dựng kế hoạch và tổ chức các hoạt động học tập, vui chơi phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ. Việc khuyến khích tổ chức các hoạt động trải nghiệm, khám phá giúp giáo viên có nhiều cơ hội sáng tạo trong giảng dạy, góp phần phát triển toàn diện cho trẻ cả về thể chất, trí tuệ và cảm xúc – xã hội.
Bên cạnh đó, đa số phụ huynh ngày càng nhận thức rõ vai trò, ý nghĩa của giáo dục mầm non; quan tâm, tin tưởng và sẵn sàng phối hợp với nhà trường trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ. Đây là nguồn động viên và hỗ trợ quan trọng để nhà trường triển khai các hoạt động giáo dục theo hướng đổi mới.
2. Khó khăn
Bên cạnh những thuận lợi nêu trên, thực tiễn công tác quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục tại nhà trường vẫn còn một số khó khăn nhất định. Một bộ phận giáo viên tuy có năng lực chuyên môn vững vàng nhưng còn hạn chế về kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xử lý tình huống sư phạm và xây dựng mối quan hệ phối hợp với phụ huynh. Điều này đôi khi gây lúng túng trong việc giải quyết các tình huống phát sinh trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ.
Đội ngũ giáo viên chưa thật sự đồng đều về kinh nghiệm và khả năng thích ứng với đổi mới phương pháp. Một số giáo viên lớn tuổi có nhiều kinh nghiệm giảng dạy nhưng còn chậm trong việc tiếp cận, vận dụng các phương pháp giáo dục mới; trong khi đó, giáo viên trẻ tuy năng động, sáng tạo nhưng lại thiếu kinh nghiệm thực tiễn trong xử lý tình huống sư phạm và tổ chức hoạt động linh hoạt.
Giáo viên mầm non phải đảm nhiệm khối lượng công việc lớn, vừa giảng dạy, chăm sóc trẻ, vừa tổ chức nhiều hoạt động ngoài giờ, hồ sơ sổ sách, áp lực công việc đôi khi ảnh hưởng đến thời gian tự học, tự bồi dưỡng và tinh thần đổi mới của giáo viên.
Mặc dù có nhiều chương trình bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, song một số nội dung đào tạo vẫn còn nặng về lý thuyết, chưa chú trọng đầy đủ đến việc phát triển kỹ năng mềm và năng lực ứng dụng thực tiễn, đặc biệt là trong tổ chức dạy học di chuyển, hoạt động trải nghiệm và giáo dục STEM.
Đa số giáo viên có khả năng thực hiện các hoạt động giáo dục theo đúng chương trình, xây dựng kế hoạch phù hợp với độ tuổi của trẻ. Tuy nhiên, việc sáng tạo trong thiết kế hoạt động, khai thác môi trường giáo dục mở và ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy vẫn còn hạn chế ở một số giáo viên, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay.
3. Khảo sát thực trạng
Nội dung khảo sát tập trung vào những năng lực cốt lõi của giáo viên như khả năng lập kế hoạch, thiết kế hoạt động, phương pháp giảng dạy; kỹ năng xử lý tình huống sư phạm, khả năng giao tiếp, phối hợp với đồng nghiệp và phụ huynh. Kết quả khảo sát được tổng hợp như sau:
| Nội dung khảo sát | Số GV khảo sát | Tốt | % | Khá | % | Trung bình | % |
| Khả năng lập kế hoạch, thiết kế hoạt động | 40 | 20 | 50 | 16 | 40 | 4 | 10 |
| Phương pháp giảng dạy sáng tạo, linh hoạt | 40 | 30 | 75 | 10 | 25 | 4 | 16 |
| Kỹ năng xử lý tình huống sư phạm | 40 | 30 | 75 | 5 | 12,5 | 5 | 12,5 |
| Khả năng giao tiếp tự tin với đồng nghiệp, phụ huynh | 40 | 30 | 75 | 6 | 15 | 4 |
III. Các biện pháp tiến hành giải quyết vấn đề
Biện pháp 1: Quản lý nâng cao nhận thức và thống nhất tư duy về giáo dục STEM mầm non gắn với “Học qua chơi – học qua khám phá”
Quản lý nâng cao nhận thức và thống nhất tư duy về giáo dục STEM mầm non là quá trình Ban Giám hiệu chủ động định hướng, dẫn dắt và hỗ trợ đội ngũ giáo viên hiểu đúng bản chất của giáo dục STEM trong bậc học mầm non, từ đó hình thành nhận thức thống nhất và tích cực trong tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ. Biện pháp này tập trung làm rõ STEM không phải là dạy kiến thức khoa học, kỹ thuật theo hướng hàn lâm, mà là phương thức tổ chức hoạt động tích hợp thông qua vui chơi, trải nghiệm và khám phá, phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ mầm non. Việc nâng cao nhận thức được thực hiện trên cơ sở khảo sát thực tế cho thấy một số giáo viên còn lúng túng, chưa mạnh dạn triển khai STEM và dạy học di chuyển do hiểu chưa đầy đủ về nội dung, cách thức tổ chức hoạt động. Vì vậy, Ban Giám hiệu xây dựng kế hoạch quản lý theo hướng vừa tuyên truyền, định hướng tư duy, vừa gắn với thực hành cụ thể trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục hằng ngày. Tiến hành khảo sát nhận thức ban đầu của giáo viên về giáo dục STEM mầm non và dạy học di chuyển thông qua trao đổi, thảo luận trong sinh hoạt chuyên môn, từ đó xác định những nội dung giáo viên còn băn khoăn, chưa thống nhất.
Hình ảnh 1. Tổ chức dạy cho trẻ khám phá về máy lọc nướcTổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn chuyên đề về STEM mầm non theo hướng:
- Làm rõ khái niệm, mục tiêu và ý nghĩa của giáo dục STEM trong mầm non;
- Phân tích mối liên hệ giữa STEM với định hướng “Học qua chơi- học qua khám phá”;
- Chia sẻ các ví dụ thực tiễn từ hoạt động giáo dục hằng ngày của giáo viên.
- Kết hợp giữa trao đổi lý thuyết và minh họa bằng các tình huống cụ thể, gần gũi với thực tiễn lớp học, giúp giáo viên dễ hiểu, dễ vận dụng.
Ví dụ 1:
Trong sinh hoạt chuyên môn đầu năm học, Tôi tham mưu nhà trường tổ chức chuyên đề “Hiểu đúng về giáo dục STEM mầm non”, trong đó giáo viên cùng thảo luận các câu hỏi:
- Hoạt động STEM ở mầm non khác gì với các hoạt động học thông thường?
- Những hoạt động vui chơi nào hằng ngày đã mang yếu tố STEM nhưng giáo viên chưa nhận ra?
- Qua thảo luận, giáo viên nhận ra rằng các hoạt động như xây dựng bằng khối gỗ, khám phá nước – cát, chăm sóc cây xanh đều có thể tổ chức theo hướng STEM.
Ví dụ 2:
Trong quá trình dự giờ, tôi cùng giáo viên phân tích một hoạt động ngoài trời như “Trẻ chơi với nước”. Thay vì tổ chức theo hình thức chơi tự do đơn thuần, giáo viên được định hướng đặt câu hỏi gợi mở cho trẻ:
- Các cô thấy nước chảy nhanh hay chậm?
- Làm thế nào để dẫn nước từ chỗ cao xuống chỗ thấp?
Qua đó giáo viên hiểu rõ cách lồng ghép STEM và dạy học di chuyển một cách tự nhiên.
Sau các buổi sinh hoạt chuyên môn, nếu giáo viên vẫn còn lúng túng trong việc nhận diện hoạt động STEM, tiếp tục tổ chức các buổi trao đổi nhỏ theo tổ chuyên môn, phân công giáo viên có kinh nghiệm hỗ trợ, chia sẻ cách làm cụ thể cho đồng nghiệp.
Sau mỗi giai đoạn triển khai, Chuyên môn theo dõi sự chuyển biến trong nhận thức của giáo viên thông qua kế hoạch giáo dục, hoạt động thực tế tại lớp và trao đổi trực tiếp để kịp thời điều chỉnh, bổ sung nội dung phù hợp.
Thông qua biện pháp này, đội ngũ giáo viên từng bước thống nhất tư duy, thay đổi nhận thức tích cực, tạo nền tảng vững chắc cho việc triển khai các biện pháp tiếp theo trong dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá”.
Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch quản lý triển khai STEM theo lộ trình “từ dễ đến khó, từ lớp đến trường”
Xây dựng kế hoạch quản lý triển khai STEM theo lộ trình “từ dễ đến khó - từ lớp đến trường” là quá trình mỗi giáo viên tự chủ động thiết kế và điều hành kế hoạch tổ chức giáo dục STEM một cách có hệ thống, phù hợp với năng lực của mình và thwucj tế tại lớp và điều kiện thực tế của nhà trường. Biện pháp này nhằm khắc phục tình trạng triển khai STEM mang tính phong trào, thiếu định hướng, đồng thời giúp giáo viên từng bước làm quen, nâng cao năng lực tổ chức hoạt động mà không tạo áp lực.
Việc xây dựng kế hoạch được thực hiện trên cơ sở đánh giá thực trạng năng lực giáo viên và điều kiện cơ sở vật chất của từng nhóm lớp, từng điểm trường. Ban Giám hiệu xác định rõ việc triển khai STEM trong mầm non không thể áp dụng đồng loạt, mà cần có lộ trình phù hợp, đảm bảo tính kế thừa và phát triển.
- Phụ trách chuyên môn chỉ đạo các tổ rà soát, đánh giá thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục tại các nhóm lớp, xác định mức độ sẵn sàng của giáo viên trong việc triển khai STEM và dạy học di chuyển.
- Trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch triển khai STEM theo từng giai đoạn, trong đó:
- Giai đoạn đầu tập trung vào các hoạt động STEM đơn giản, gần gũi với sinh hoạt hằng ngày của trẻ;
- Giai đoạn tiếp theo nâng dần mức độ tích hợp, mở rộng không gian tổ chức hoạt động và yêu cầu sáng tạo của giáo viên;
- Cuối cùng, từng bước hình thành các hoạt động STEM mang tính liên lớp, cấp trường.
- Kế hoạch được lồng ghép vào kế hoạch giáo dục năm học và kế hoạch tháng, đảm bảo giáo viên thực hiện một cách chủ động, linh hoạt.
Hình ảnh 2: Tổ chức họp chuyên môn học hỏi nâng cao chất lượng giáo dụcVí dụ 2: Khi giáo viên đã quen với cách tổ chức hoạt động trong lớp mở rộng dần không gian học tập thông qua dạy học di chuyển. Giáo viên tổ chức cho trẻ khám phá sự kỳ diệu của quả trứng, hoặc khám phá về sự phát triển của cây. lồng ghép các nội dung STEM như đo đếm, so sánh, quan sát sự thay đổi của cây cối, thời tiết.
Giáo viên các lớp phối hợp xây dựng nội dung hoạt động, chia sẻ kinh nghiệm tổ chức, từ đó nâng cao năng lực làm việc nhóm và sáng tạo.
Trong quá trình triển khai. Tôi thường xuyên theo dõi, đánh giá mức độ phù hợp của kế hoạch thông qua dự giờ, trao đổi chuyên môn và phản hồi của giáo viên. Những nội dung chưa phù hợp sẽ được điều chỉnh kịp thời đồng thời ghi nhận, nhân rộng các cách làm hay, sáng tạo trong tổ chức hoạt động STEM.
Thông qua biện pháp này, việc triển khai STEM trong nhà trường được thực hiện có định hướng, có lộ trình rõ ràng, giúp giáo viên từng bước nâng cao năng lực tổ chức hoạt động, tạo sự đồng thuận và thống nhất trong toàn trường, góp phần đổi mới hiệu quả hoạt động giáo dục trẻ theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá”.
Biện pháp 3: Tổ chức bồi dưỡng năng lực giáo viên thông qua sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu hoạt động STEM
Tổ chức bồi dưỡng năng lực giáo viên thông qua sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu hoạt động STEM là quá trình Ban Giám hiệu đổi mới hình thức sinh hoạt chuyên môn từ chỗ thiên về trao đổi lý thuyết sang tập trung nghiên cứu, phân tích và rút kinh nghiệm trực tiếp từ các hoạt động giáo dục trẻ. Biện pháp này nhằm giúp giáo viên nâng cao năng lực thiết kế, tổ chức và điều hành các hoạt động dạy học di chuyển tích hợp theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá”.
Hình ảnh 3: Tổ chức chuyên đề thực hành cho trẻ học qua trải nghiệmXuất phát từ thực tiễn cho thấy việc tập huấn lý thuyết đơn thuần chưa giúp giáo viên tự tin áp dụng vào lớp học, luôn xác định hiệu xác định sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu hoạt động là hình thức bồi dưỡng phù hợp, hiệu quả và bền vững, giúp giáo viên học tập lẫn nhau thông qua thực tiễn tổ chức hoạt động.
Chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu hoạt động STEM, trong đó mỗi buổi sinh hoạt đều có mục tiêu cụ thể, nội dung trọng tâm và hình thức tổ chức rõ ràng.
- Giáo viên được phân công chuẩn bị kế hoạch tổ chức một hoạt động STEM cụ thể (trong lớp hoặc ngoài lớp), tập trung vào việc thiết kế môi trường, lựa chọn nguyên vật liệu, xây dựng hệ thống câu hỏi gợi mở cho trẻ.
- Tổ chức dạy minh họa tại lớp hoặc tại không gian trải nghiệm, có sự tham gia dự giờ của Ban Giám hiệu và giáo viên trong tổ.
Ví dụ 1:
Trong sinh hoạt chuyên môn của tổ mẫu giáo lớn, giáo viên tổ chức hoạt động STEM “Xây cầu cho ô tô đi qua” tại sân trường. Giáo viên sử dụng các vật liệu đơn giản như que gỗ, hộp giấy, dây buộc; trẻ được tự do thử nghiệm, điều chỉnh cách xây dựng. Các giáo viên dự giờ tập trung quan sát mức độ tham gia, sự hứng thú và cách trẻ giải quyết vấn đề, thay vì chỉ chú ý đến thao tác của giáo viên.
Ví dụ 2:
Sau giờ dạy tổ chức thảo luận, rút kinh nghiệm theo hướng:
- Hoạt động nào giúp trẻ khám phá và trải nghiệm nhiều nhất?
- Giáo viên đã gợi mở cho trẻ như thế nào?
- Không gian tổ chức hoạt động đã phù hợp chưa?
Qua đó, giáo viên cùng nhau điều chỉnh cách tổ chức hoạt động để phù hợp hơn với đặc điểm của trẻ.
Ví dụ 3:
Đối với những giáo viên còn hạn chế trong thiết kế hoạt động STEM, Ban Giám hiệu phân công giáo viên có kinh nghiệm kèm cặp, hỗ trợ thông qua hình thức dự giờ chéo, trao đổi trực tiếp sau giờ dạy. Những giáo viên tiến bộ nhanh được khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm trong các buổi sinh hoạt chuyên môn tiếp theo.
Trong quá trình triển khai, Tôi thường xuyên theo dõi sự tiến bộ của giáo viên thông qua kế hoạch giáo dục, hoạt động thực tế tại lớp và kết quả rút kinh nghiệm sau sinh hoạt chuyên môn. Trên cơ sở đó, điều chỉnh nội dung, hình thức sinh hoạt chuyên môn cho phù hợp với nhu cầu bồi dưỡng của đội ngũ.
Thông qua biện pháp này, năng lực tổ chức hoạt động STEM và dạy học di chuyển của giáo viên được nâng cao rõ rệt; giáo viên tự tin hơn trong việc thiết kế môi trường học tập, chủ động đổi mới phương pháp, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục trẻ theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”.
Biện pháp 4: Quản lý việc tổ chức dạy học di chuyển thông qua khai thác hiệu quả các không gian giáo dục mở
Quản lý việc tổ chức dạy học di chuyển thông qua khai thác hiệu quả các không gian giáo dục mở là quá trình giáo viên tổ chức và hỗ trợ giáo viên sử dụng linh hoạt các không gian trong và ngoài lớp học nhằm mở rộng môi trường trải nghiệm cho trẻ. Biện pháp này nhằm phát huy tối đa lợi thế của môi trường giáo dục, giúp trẻ được “học bằng trải nghiệm”, phù hợp với định hướng giáo dục STEM và “Học qua chơi - học qua khám phá”.
Thực tiễn cho thấy, nhiều không gian trong trường mầm non như sân trường, hành lang, vườn rau, khu vui chơi ngoài trời… chưa được khai thác hiệu quả cho hoạt động học tập của trẻ, chủ yếu mới sử dụng cho vui chơi tự do. Vì vậy, Ban Giám hiệu xác định việc quản lý và định hướng sử dụng các không gian giáo dục mở là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả dạy học di chuyển.
Rà soát, phân loại các không gian giáo dục trong nhà trường, xác định chức năng và khả năng khai thác của từng khu vực cho các hoạt động STEM và trải nghiệm của trẻ. Chỉ đạo giáo viên lồng ghép việc sử dụng các không gian giáo dục mở vào kế hoạch giáo dục hằng ngày, hằng tuần, khuyến khích giáo viên mạnh dạn tổ chức hoạt động ngoài lớp học.
Hướng dẫn giáo viên xây dựng phương án đảm bảo an toàn cho trẻ khi tổ chức dạy học di chuyển, đồng thời linh hoạt trong sắp xếp thời gian, nội dung hoạt động.
Ví dụ 1:
Tại sân trường, giáo viên tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động STEM như “Khám phá sự chuyển động của bóng”, “Xây đường đi cho xe đồ chơi”. Trẻ được quan sát, thử nghiệm và điều chỉnh cách chơi, qua đó hình thành tư duy khoa học ban đầu một cách tự nhiên.
Đối với những lớp còn e ngại khi tổ chức hoạt động ngoài lớp học, Bộ phận chuyên môn phân công giáo viên có kinh nghiệm hướng dẫn trực tiếp, cùng tổ chức hoạt động tại không gian mở, từ đó giúp giáo viên từng bước tự tin và chủ động hơn.
Trong quá trình triển khai, Ban Giám hiệu thường xuyên theo dõi việc sử dụng các không gian giáo dục mở thông qua dự giờ, kiểm tra kế hoạch giáo dục và trao đổi trực tiếp với giáo viên. Những cách làm hiệu quả được ghi nhận, nhân rộng; những khó khăn, vướng mắc được kịp thời tháo gỡ, điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế.
Thông qua biện pháp này, các không gian trong nhà trường được khai thác hiệu quả, trở thành “lớp học mở” cho trẻ; giáo viên chủ động hơn trong tổ chức dạy học di chuyển, góp phần đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục trẻ theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”.
Biện pháp 5: Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá năng lực giáo viên theo hướng động viên, khích lệ sáng tạo
Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá năng lực giáo viên theo hướng động viên, khích lệ sáng tạo là quá trình Ban Giám hiệu điều chỉnh cách thức kiểm tra, đánh giá từ nặng về hành chính, hình thức sang chú trọng hỗ trợ, đồng hành và phát triển năng lực nghề nghiệp của giáo viên. Biện pháp này nhằm tạo động lực để giáo viên mạnh dạn đổi mới phương pháp, tích cực triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”.
Thực tiễn cho thấy, nếu công tác kiểm tra, đánh giá chỉ tập trung vào việc phát hiện hạn chế sẽ dễ gây tâm lý e dè, ngại đổi mới ở giáo viên. Vì vậy, Ban Giám hiệu xác định kiểm tra, đánh giá phải gắn với mục tiêu phát triển năng lực, coi đây là một kênh bồi dưỡng tại chỗ cho giáo viên.
- Ban Giám hiệu xây dựng tiêu chí đánh giá năng lực giáo viên trong tổ chức hoạt động STEM và dạy học di chuyển, tập trung vào các nội dung: mức độ phù hợp của hoạt động với trẻ, khả năng tạo môi trường trải nghiệm, cách gợi mở và khuyến khích trẻ khám phá.
- Thực hiện đánh giá theo quá trình, không chỉ dựa vào kết quả cuối cùng; coi trọng sự tiến bộ, sáng tạo và nỗ lực đổi mới của giáo viên.
- Kết hợp nhiều hình thức đánh giá như dự giờ, trao đổi sau giờ dạy, nhận xét kế hoạch giáo dục, phản hồi từ tổ chuyên môn.
Hình ảnh:
Sau khi dự giờ một hoạt động ngoài trời, Tổ chức trao đổi trực tiếp với giáo viên theo hướng ghi nhận điểm mạnh trước, sau đó gợi ý nhẹ nhàng những nội dung cần điều chỉnh. Những ý tưởng sáng tạo, cách tổ chức linh hoạt được biểu dương kịp thời trong sinh hoạt chuyên môn hoặc các cuộc họp hội đồng.
Trong quá trình triển khai, Ban Giám hiệu thường xuyên theo dõi sự tiến bộ của giáo viên, kịp thời điều chỉnh cách đánh giá cho phù hợp, đồng thời đưa kết quả đổi mới phương pháp vào tiêu chí thi đua, khen thưởng cuối năm.
Thông qua biện pháp này, giáo viên cảm thấy được tin tưởng, khích lệ, từ đó mạnh dạn sáng tạo, chủ động đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục trẻ.
Biện pháp 6: Tăng cường phối hợp giữa nhà trường - gia đình – cộng đồng trong tổ chức hoạt động STEM
Tăng cường phối hợp giữa nhà trường - gia đình - cộng đồng trong tổ chức hoạt động STEM là quá trình huy động sự tham gia, đồng hành của phụ huynh và các lực lượng xã hội nhằm hỗ trợ giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm, khám phá cho trẻ. Biện pháp này góp phần mở rộng không gian giáo dục, gắn hoạt động STEM với đời sống thực tiễn, tạo điều kiện để trẻ được học tập trong môi trường phong phú, đa dạng.
Thực tiễn cho thấy, khi phụ huynh hiểu và đồng thuận với định hướng giáo dục STEM, việc tổ chức hoạt động “Học qua chơi – học qua khám phá” trở nên thuận lợi và hiệu quả hơn. Vì vậy, Ban Giám hiệu xác định phối hợp với gia đình và cộng đồng là giải pháp quan trọng, mang tính bền vững.
Tăng cường tuyên truyền, trao đổi với phụ huynh về mục tiêu, ý nghĩa của giáo dục STEM và dạy học di chuyển thông qua các buổi họp phụ huynh, góc tuyên truyền, nhóm trao đổi trực tuyến.
Huy động phụ huynh hỗ trợ nguyên vật liệu sẵn có, an toàn, thân thiện để tổ chức các hoạt động STEM như chai nhựa, hộp giấy, vật liệu tái chế. Khuyến khích giáo viên tổ chức các hoạt động STEM gắn với đời sống và đặc trưng địa phương, có sự tham gia hỗ trợ của phụ huynh và cộng đồng.
Ví dụ:
Trong hoạt động “Bé khám phá nghề nghiệp”, phụ huynh được mời tham gia giới thiệu công việc của mình, hỗ trợ giáo viên tổ chức góc trải nghiệm cho trẻ. Trẻ được quan sát, thử nghiệm và đặt câu hỏi, qua đó hình thành hiểu biết ban đầu về thế giới xung quanh.
Trong quá trình thực hiện, Ban Giám hiệu thường xuyên lắng nghe phản hồi từ phụ huynh, kịp thời điều chỉnh hình thức phối hợp cho phù hợp, đồng thời ghi nhận sự đóng góp của gia đình và cộng đồng trong các hoạt động giáo dục của nhà trường.
Thông qua biện pháp này, mối quan hệ giữa nhà trường – gia đình –
Biện pháp 7: Đánh giá hiệu quả và điều chỉnh linh hoạt trong quá trình triển khai các giải pháp
Đánh giá hiệu quả và điều chỉnh linh hoạt là quá trình Ban Giám hiệu thường xuyên theo dõi, đo lường sự phát triển năng lực của đội ngũ giáo viên trong quá trình triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM; từ đó kịp thời điều chỉnh nội dung, hình thức bồi dưỡng và phương thức quản lý cho phù hợp với thực tiễn. Đây là biện pháp quan trọng nhằm bảo đảm các giải pháp đã triển khai không mang tính hình thức, mà thực sự phát huy hiệu quả, tạo động lực phát triển nghề nghiệp bền vững cho giáo viên.
Xuất phát từ thực tế cho thấy năng lực, nhu cầu và mức độ thích ứng của giáo viên không đồng đều, Ban Giám hiệu xác định việc đánh giá phải gắn với điều chỉnh linh hoạt, coi đánh giá là cơ sở để hỗ trợ, bồi dưỡng và phát triển năng lực giáo viên, không đơn thuần là xếp loại.
Đã xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá năng lực giáo viên trong triển khai và dạy học di chuyển, tập trung vào các nội dung:
Năng lực chuyên môn và khả năng vận dụng phương pháp giáo dục mới;
Mức độ đổi mới, sáng tạo trong tổ chức hoạt động. Sự tiến bộ của giáo viên qua từng giai đoạn thực hiện. Hiệu quả tổ chức hoạt động thể hiện qua mức độ tham gia, hứng thú của trẻ. Kết hợp nhiều hình thức đánh giá nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện như: quan sát thực tế tại lớp, dự giờ – trao đổi sau giờ dạy, khảo sát ý kiến đồng nghiệp, phản hồi từ phụ huynh, đồng thời khai thác kết quả đánh giá sự phát triển của trẻ.
Tăng cường ứng dụng công nghệ trong công tác đánh giá và theo dõi tiến trình phát triển năng lực giáo viên thông qua bảng đánh giá trực tuyến, phần mềm quản lý giáo dục; cập nhật định kỳ kết quả thực hiện để làm căn cứ điều chỉnh kế hoạch bồi dưỡng.
Ví dụ:
Tại nhà trường, giáo viên được đánh giá theo chu kỳ hàng quý dựa trên tiêu chí “Đổi mới - Sáng tạo - Hiệu quả”. Qua đánh giá, Ban Giám hiệu nhận diện rõ những điểm mạnh, hạn chế của từng giáo viên để xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp. Những giáo viên còn gặp khó khăn trong tổ chức hoạt động STEM được bố trí tham gia thêm các buổi thực hành tại lớp, dự giờ giáo viên có kinh nghiệm hoặc được tổ chuyên môn hỗ trợ trực tiếp.
Trong quá trình triển khai chương trình bồi dưỡng về phương pháp giáo dục STEM, sau khoảng ba tháng thực hiện, một số giáo viên vẫn còn lúng túng khi áp dụng vào thực tế. Nhà trường đã kịp thời điều chỉnh kế hoạch, bổ sung hình thức bồi dưỡng thông qua học tập tình huống, mô phỏng hoạt động dạy học và tăng cường thực hành trực tiếp tại lớp, giúp giáo viên từng bước nâng cao năng lực.
Bên cạnh đó, Ban Giám hiệu chú trọng công tác động viên, khích lệ thông qua việc công khai kết quả đánh giá trên bảng tin nội bộ, website nhà trường; kịp thời khen thưởng những giáo viên có nhiều cải tiến, sáng tạo trong tổ chức hoạt động giáo dục. Những giáo viên có năng lực tốt được khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp thông qua sinh hoạt chuyên môn và hình thức “cầm tay chỉ việc”.
Nhà trường phát động phong trào “Mỗi giáo viên – một sáng kiến”, tạo điều kiện để giáo viên trình bày các ý tưởng, giải pháp hay trong các buổi sinh hoạt chuyên môn. Những sáng kiến có hiệu quả được lựa chọn để nhân rộng, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới trong toàn trường.
Thông qua biện pháp đánh giá hiệu quả và điều chỉnh linh hoạt, chất lượng đội ngũ giáo viên từng bước được nâng cao; công tác bồi dưỡng sát với thực tiễn hơn; các giải pháp quản lý được điều chỉnh kịp thời, phù hợp với điều kiện nhà trường, góp phần xây dựng môi trường làm việc tích cực, đổi mới và phát triển bền vững trong giáo dục mầm non.
IV. HIỆU QUẢ MANG LẠI CỦA SÁNG KIẾN
Sau khi triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý trong sáng kiến “Giải pháp quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM ‘Học qua chơi - học qua khám phá’ ở trường mầm non”, nhà trường đã đạt được những chuyển biến tích cực, rõ nét trên nhiều phương diện.
Trước hết, năng lực chuyên môn và năng lực tổ chức hoạt động của đội ngũ giáo viên được nâng lên rõ rệt. Thông qua các hình thức bồi dưỡng linh hoạt, gắn với thực tiễn lớp học và sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu hoạt động STEM, giáo viên đã từng bước hiểu đúng bản chất giáo dục STEM mầm non, biết cách tổ chức các hoạt động học tập thông qua chơi, trải nghiệm và khám phá. Giáo viên chủ động hơn trong việc thiết kế môi trường học tập mở, tổ chức dạy học di chuyển linh hoạt trong và ngoài lớp học, phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ.
Bên cạnh đó, giáo viên được rèn luyện và phát triển các kỹ năng mềm quan trọng như kỹ năng giao tiếp với phụ huynh, kỹ năng xử lý tình huống sư phạm, làm việc nhóm và quản lý cảm xúc. Nhờ đó, giáo viên tự tin hơn trong công tác giảng dạy, chủ động phối hợp với đồng nghiệp và phụ huynh, góp phần xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, tích cực và hiệu quả.
Các phong trào thi đua, hoạt động khuyến khích sáng tạo và cơ chế khen thưởng kịp thời đã tạo động lực mạnh mẽ cho giáo viên đổi mới phương pháp, tích cực tham gia các hoạt động STEM và dạy học di chuyển. Sinh hoạt tổ chuyên môn trở thành diễn đàn trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau, tạo nên môi trường làm việc chuyên nghiệp, đoàn kết và giàu cảm hứng.
Công tác quản lý nhà trường được đổi mới theo hướng khoa học, linh hoạt, gắn đánh giá với hỗ trợ và điều chỉnh kịp thời. Nhờ đó, các biện pháp quản lý không mang tính hình thức mà phát huy hiệu quả thực chất, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non một cách bền vững.
1. Đối với bản thân
Thông qua việc nghiên cứu và triển khai sáng kiến giải pháp quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong tổ chức dạy học di chuyển tích hợp STEM, bản thân tôi đã từng bước nâng cao năng lực chỉ đạo, điều hành và rèn luyện tư duy quản lý theo hướng khoa học, linh hoạt, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non hiện nay. Việc áp dụng các giải pháp quản lý đồng bộ giúp tôi chủ động hơn trong công tác tham mưu, xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và đánh giá hiệu quả hoạt động giáo dục tại nhà trường.
Quá trình thường xuyên theo dõi, giám sát, hỗ trợ và đồng hành cùng giáo viên giúp tôi hiểu rõ hơn năng lực, điểm mạnh, hạn chế của từng cá nhân; từ đó xây dựng chiến lược bồi dưỡng phù hợp, phát huy thế mạnh, khắc phục những tồn tại của đội ngũ. Đồng thời, tôi tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong quản lý hoạt động chuyên môn, đặc biệt là trong chỉ đạo đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục trẻ theo hướng trải nghiệm, “học qua chơi - học qua khám phá”.
2. Đối với đội ngũ giáo viên
Sáng kiến đã góp phần nâng cao rõ rệt năng lực chuyên môn và kỹ năng tổ chức hoạt động của đội ngũ giáo viên. Giáo viên được tiếp cận, cập nhật và vận dụng linh hoạt các phương pháp giáo dục hiện đại, đặc biệt là giáo dục STEM và dạy học di chuyển, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay.
Bên cạnh đó, giáo viên được bồi dưỡng và phát triển các kỹ năng mềm thiết yếu như kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống sư phạm, làm việc nhóm và phối hợp với phụ huynh. Nhờ vậy, giáo viên trở nên tự tin, chủ động hơn trong công tác giảng dạy và chăm sóc, giáo dục trẻ. Các hoạt động động viên, khích lệ và phong trào thi đua sáng tạo đã tạo động lực để giáo viên không ngừng học hỏi, đổi mới, nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động giáo dục, đồng thời tăng cường sự gắn bó với nghề và với nhà trường.
3. Đối với nhà trường
Việc triển khai sáng kiến đã góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, từ đó cải thiện rõ rệt chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ trong toàn trường. Môi trường làm việc được xây dựng theo hướng tích cực, dân chủ, khuyến khích tinh thần hợp tác, đoàn kết và sáng tạo trong tập thể sư phạm.
Công tác quản lý giáo viên từng bước đi vào nền nếp, khoa học và hiệu quả hơn. Ban Giám hiệu chủ động trong việc chỉ đạo đổi mới phương pháp, hỗ trợ và phát triển năng lực đội ngũ. Qua đó, uy tín, chất lượng giáo dục và hình ảnh của nhà trường ngày càng được nâng cao, tạo dựng được một tập thể sư phạm vững mạnh, có năng lực chuyên môn và kỹ năng mềm tốt, sẵn sàng thích ứng với yêu cầu phát triển của ngành giáo dục.
4. Đối với trẻ
Nhờ đội ngũ giáo viên được nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng tổ chức hoạt động, trẻ được tham gia các hoạt động giáo dục phong phú, linh hoạt, giàu tính trải nghiệm. Các hoạt động dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi - học qua khám phá” đã tạo hứng thú cho trẻ, giúp trẻ tích cực tham gia, mạnh dạn thể hiện ý tưởng, hình thành kỹ năng sống và phát triển toàn diện về nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm – xã hội và thể chất.
5. Đối với phụ huynh
Sáng kiến góp phần tạo niềm tin và sự yên tâm cho phụ huynh khi gửi con em tại trường, bởi đội ngũ giáo viên có chuyên môn vững vàng, thái độ ứng xử chuẩn mực và tinh thần trách nhiệm cao. Mối quan hệ phối hợp giữa nhà trường và gia đình ngày càng chặt chẽ, tạo sự đồng thuận trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ, góp phần xây dựng môi trường giáo dục mầm non thân thiện, hiện đại và phát triển bền vững.
Kết quả khảo sát cuối năm
| Nội dung khảo sát | Số GV khảo sát | Tốt | % | Khá | % | TB | % |
| Khả năng lập kế hoạch, thiết kế hoạt động STEM | 40 | 40 | 100 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Phương pháp giảng dạy sáng tạo, linh hoạt | 40 | 38 | 95 | 2 | 5 | 0 | 0 |
| Kỹ năng xử lý tình huống sư phạm | 40 | 38 | 95 | 2 | 5 | 0 | 0 |
| Khả năng giao tiếp với đồng nghiệp, phụ huynh | 40 | 40 | 100 | 0 | 0 | 0 | 0 |
V. KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG VÀ TRIỂN KHAI
Sáng kiến có khả năng ứng dụng cao và phù hợp triển khai tại các trường mầm non, đặc biệt là những đơn vị đang thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục theo định hướng lấy trẻ làm trung tâm, giáo dục STEM và dạy học trải nghiệm.
Các biện pháp trong sáng kiến mang tính linh hoạt, dễ điều chỉnh, phù hợp với nhiều điều kiện cơ sở vật chất, quy mô trường lớp và đặc điểm từng địa phương. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và bồi dưỡng giáo viên giúp mở rộng phạm vi triển khai, tạo điều kiện cho giáo viên ở các điểm trường khác nhau đều được hỗ trợ kịp thời.
Sáng kiến có thể nhân rộng trong phạm vi cụm chuyên môn, địa phương và toàn ngành giáo dục mầm non. Với sự quan tâm chỉ đạo của các cấp quản lý, mô hình quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM hoàn toàn có thể trở thành giải pháp hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay.
VI. Ý NGHĨA CỦA SÁNG KIẾN
Sáng kiến có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn trong công tác quản lý giáo dục mầm non. Việc nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM không chỉ góp phần đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục trẻ mà còn tạo điều kiện để giáo viên phát triển nghề nghiệp một cách bền vững.
Khẳng định vai trò trung tâm của người cán bộ quản lý trong việc dẫn dắt, hỗ trợ và tạo động lực cho đội ngũ giáo viên. Khi giáo viên có chuyên môn vững vàng, kỹ năng mềm tốt, họ sẽ chủ động sáng tạo, linh hoạt trong giảng dạy, góp phần xây dựng môi trường giáo dục chất lượng, thân thiện và hạnh phúc cho trẻ.
C. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
I. Kết luận
Qua quá trình nghiên cứu và triển khai các giải pháp quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”, có thể rút ra một số kết luận sau:
Quản lý đội ngũ giáo viên hiệu quả đòi hỏi người quản lý phải có nhận thức đúng đắn, tư duy đổi mới và năng lực điều hành linh hoạt, biết đồng hành và hỗ trợ giáo viên trong quá trình đổi mới giáo dục.
Đội ngũ giáo viên có năng lực chuyên môn vững vàng và kỹ năng mềm tốt là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục mầm non.
Việc xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên là quá trình lâu dài, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa Ban Giám hiệu, giáo viên, phụ huynh và các lực lượng xã hội.
II. Bài học kinh nghiệm
Công tác bồi dưỡng giáo viên cần được xây dựng theo kế hoạch bài bản, có trọng tâm, trọng điểm, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của đội ngũ và yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non; bảo đảm nội dung bồi dưỡng thiết thực, dễ vận dụng vào hoạt động giáo dục hằng ngày.
Sinh hoạt chuyên môn cần được đổi mới về nội dung và hình thức, chuyển từ trao đổi lý thuyết đơn thuần sang sinh hoạt theo hướng nghiên cứu hoạt động, lấy thực tiễn tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ làm cơ sở phân tích, rút kinh nghiệm và nâng cao năng lực cho giáo viên.
Công tác đánh giá giáo viên phải gắn với động viên, hỗ trợ và điều chỉnh kịp thời, coi đánh giá là công cụ phát triển năng lực nghề nghiệp, giúp giáo viên nhận diện điểm mạnh, hạn chế và có định hướng bồi dưỡng phù hợp, tránh tạo áp lực hoặc tâm lý e ngại đổi mới.
Cần khuyến khích và tạo điều kiện để giáo viên phát huy tính sáng tạo, tích cực chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến trong sinh hoạt chuyên môn; lựa chọn và nhân rộng các mô hình, cách làm hiệu quả nhằm lan tỏa tinh thần đổi mới, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non trong toàn trường.
III. Kiến nghị
1. Đối với nhà trường
- Tăng cường tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên sâu về giáo dục STEM mầm non.
- Hỗ trợ cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học trải nghiệm.
2. Đối với sở giáo dục
- Tiếp tục duy trì và phát triển các biện pháp quản lý đã triển khai.
- Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và bồi dưỡng giáo viên.
- Tạo điều kiện để giáo viên tham gia học tập, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm.
Sáng kiến có khả năng ứng dụng cao và phù hợp triển khai tại các trường mầm non, đặc biệt là những đơn vị đang thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục theo định hướng lấy trẻ làm trung tâm, giáo dục STEM và dạy học trải nghiệm.
Các biện pháp trong sáng kiến mang tính linh hoạt, dễ điều chỉnh, phù hợp với nhiều điều kiện cơ sở vật chất, quy mô trường lớp và đặc điểm từng địa phương. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và bồi dưỡng giáo viên giúp mở rộng phạm vi triển khai, tạo điều kiện cho giáo viên ở các điểm trường khác nhau đều được hỗ trợ kịp thời.
Sáng kiến có thể nhân rộng trong phạm vi cụm chuyên môn, địa phương và toàn ngành giáo dục mầm non. Với sự quan tâm chỉ đạo của các cấp quản lý, mô hình quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM hoàn toàn có thể trở thành giải pháp hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay.
VI. Ý NGHĨA CỦA SÁNG KIẾN
Sáng kiến có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn trong công tác quản lý giáo dục mầm non. Việc nâng cao năng lực giáo viên trong triển khai dạy học di chuyển tích hợp STEM không chỉ góp phần đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục trẻ mà còn tạo điều kiện để giáo viên phát triển nghề nghiệp một cách bền vững.
Khẳng định vai trò trung tâm của người cán bộ quản lý trong việc dẫn dắt, hỗ trợ và tạo động lực cho đội ngũ giáo viên. Khi giáo viên có chuyên môn vững vàng, kỹ năng mềm tốt, họ sẽ chủ động sáng tạo, linh hoạt trong giảng dạy, góp phần xây dựng môi trường giáo dục chất lượng, thân thiện và hạnh phúc cho trẻ.
C. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
I. Kết luận
Qua quá trình nghiên cứu và triển khai các giải pháp quản lý nâng cao năng lực giáo viên trong dạy học di chuyển tích hợp STEM theo định hướng “Học qua chơi – học qua khám phá”, có thể rút ra một số kết luận sau:
Quản lý đội ngũ giáo viên hiệu quả đòi hỏi người quản lý phải có nhận thức đúng đắn, tư duy đổi mới và năng lực điều hành linh hoạt, biết đồng hành và hỗ trợ giáo viên trong quá trình đổi mới giáo dục.
Đội ngũ giáo viên có năng lực chuyên môn vững vàng và kỹ năng mềm tốt là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục mầm non.
Việc xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên là quá trình lâu dài, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa Ban Giám hiệu, giáo viên, phụ huynh và các lực lượng xã hội.
II. Bài học kinh nghiệm
Công tác bồi dưỡng giáo viên cần được xây dựng theo kế hoạch bài bản, có trọng tâm, trọng điểm, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của đội ngũ và yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non; bảo đảm nội dung bồi dưỡng thiết thực, dễ vận dụng vào hoạt động giáo dục hằng ngày.
Sinh hoạt chuyên môn cần được đổi mới về nội dung và hình thức, chuyển từ trao đổi lý thuyết đơn thuần sang sinh hoạt theo hướng nghiên cứu hoạt động, lấy thực tiễn tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ làm cơ sở phân tích, rút kinh nghiệm và nâng cao năng lực cho giáo viên.
Công tác đánh giá giáo viên phải gắn với động viên, hỗ trợ và điều chỉnh kịp thời, coi đánh giá là công cụ phát triển năng lực nghề nghiệp, giúp giáo viên nhận diện điểm mạnh, hạn chế và có định hướng bồi dưỡng phù hợp, tránh tạo áp lực hoặc tâm lý e ngại đổi mới.
Cần khuyến khích và tạo điều kiện để giáo viên phát huy tính sáng tạo, tích cực chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến trong sinh hoạt chuyên môn; lựa chọn và nhân rộng các mô hình, cách làm hiệu quả nhằm lan tỏa tinh thần đổi mới, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non trong toàn trường.
III. Kiến nghị
1. Đối với nhà trường
- Tăng cường tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên sâu về giáo dục STEM mầm non.
- Hỗ trợ cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học trải nghiệm.
2. Đối với sở giáo dục
- Tiếp tục duy trì và phát triển các biện pháp quản lý đã triển khai.
- Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và bồi dưỡng giáo viên.
- Tạo điều kiện để giáo viên tham gia học tập, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm.